Waarom krijgen we een zwarte aanslag op muren & gordijnen?

"Na renovatie en in nieuwbouw merken we een zwarte verkleuring van muren en gordijnen. Hoe komt dit?"

Wat?

Dit fenomeen staat ook bekend als fogging. Deze verkleuring is meestal ofwel het gevolg van roetaanslag ofwel van een snelle zwartverkleuring zonder roet.

Oorzaken

Roetaanslag

Bij roetaanslag is de geleidelijke zwarting het gevolg van neerslag van roet afkomstig van verbrandingsprocessen in de woning: 

  • roken
  • bakken en braden
  • branden van kaarsen
  • open haarden

Snelle zwartverkleuring

Soms treedt in woningen echter een tamelijk plotselinge zwarting op zonder een duidelijke bron van roet. Het betreft dan een grijze tot zwarte aanslag, die binnen enkele dagen tot weken ontstaat. De zwarte aanslag die wordt aangetroffen op wanden, plafonds en kunststof voorwerpen, kan zeer snel optreden en ontwikkelen. De aanslag zou zich vooral voordoen op plaatsen met een lagere oppervlaktemperatuur (zoals hoeken) en zou zich moeilijk laten verwijderen door normale schoonmaak- en oplosmiddelen. Typisch is ook dat deze vervuiling meestal verdwijnt tijdens de zomermaanden.

Precieze oorzaak is nog onduidelijk, maar mogelijke oorzaken zijn:

  • een niet meer in gebruik zijnde of slecht functionerende schoorsteen
  • uitlaatgassen van een onder de woning liggende garage
  • branden van kaarsen 

Vaak wijst men ook oplosmiddelen aan als de oorzaak.

Tegenwoordig wordt in bouw- en renovatieproducten veel gebruik gemaakt van matig vluchtige organische stoffen (‘semi-volatile organic compounds’, SVOC) als oplosmiddel of additief.

Deze stoffen zijn dikwijls niet te ruiken, meestal minder schadelijk voor de gezondheid en moeten niet worden gemeld als oplosmiddel . Producten die bij nieuwbouw of renovatie worden gebruikt kunnen dergelijke SVOC bevatten.

Ze komen oa. in verschillende lakken en verven (ook in als “oplosmiddelvrij” bestempelde verven), vloerlijmen, PVC-vloerbekleding, vinyltapijten, kunststofplaten en houtfineer. Ook kunststof-onderdelen van gebruiksproducten (zoals meubelen) kunnen SVOC bevatten die dienen als weekmakers en brandvertragers, en aan de binnenlucht worden afgegeven. Het betreft vooral ftalaten (weekmakers), langketenige alkanen, alcoholen, vetzuren en vetzuuresters.

De SVOC hebben de eigenschap minder sterk uit te gassen in de binnenlucht dan VOC. Maar daardoor duurt het wel langer voor ze zijn uitgegast, soms zelfs tot twee jaar en langer.

Na renoveren in de zomer, stijgt de uitgassing plots in de winter door het aanzetten van de verwarming. Door het verminderen van de verluchting gaan de stoffen zich binnen opstapelen, de concentraties SVOC binnen stijgen en geven een plotse “zwarte aanslag”.

De SVOC zetten zich af op koudere oppervlakten waarop zich vervolgens fijn stof hecht. Vooral ftalaten zouden hierbij een rol spelen. Verondersteld wordt dat de SVOC verdampen en onder bepaalde omstandigheden samen met stofdeeltjes in de lucht grotere deeltjes vormen en vervolgens neerslaan in de woning.

Wat kan je er aan doen?

  • je kan de aanslag best afwassen met schoonmaakmiddel en water
  • preventief kan je steeds goed ventileren, zeker na bouwen of verbouwen
Contacteer ons
Team Omgeving en Gezondheid