Milieueconomie

Milieueconomie is een apart terrein in de economie dat gaat over het gebruik van het milieu, de waarde hiervan en de effecten hierop van economische activiteiten.

Deze discipline biedt nuttige afwegingskaders voor de onderbouwing van het milieubeleid zoals kosteneffectiviteitsanalyse (KEA) en maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA).

Maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA)

Wat is een MKBA?

Een kosten-batenanalyse is, net als een kosteneffectiviteitanalyse, een beslissings-ondersteunend afwegingsinstrument. Het uitvoeren van een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is voor de overheid vooral interessant voor thema’s waarbij de milieudoelstelling nog niet vastgelegd is en voor projecten waarbij “economisch rendabele” tegenover “sociaal rendabele” toepassingen staan.

Bij een MKBA worden zowel de kosten als de baten van een bepaald beleid/project berekend vanuit het standpunt van de hele maatschappij en tegen elkaar afgewogen. Hiertoe moeten de kosten en de baten zo volledig mogelijk beschreven, gekwantificeerd en vervolgens gemonetariseerd worden.

 

Milieubeleidskosten

Milieubeleidskosten zijn de totale kosten verbonden aan het voorbereiden, uitvoeren en handhaven van het milieubeleid.

Het MINA-plan 2 (1997) definieert 'milieukosten' als de "kosten van maatregelen met het expliciete doel ongewenste effecten van menselijk handelen op het milieu te voorkomen of tegen te gaan".

Reguleringskosten zijn de kosten voor de regulerende overheid en de bijkomende kosten die doelgroepen maken als antwoord op milieubeleidsinstrumenten die de overheid inzet, maar die niet rechtstreeks bijdragen tot het bereiken van de beoogde milieudoelstellingen.

Daarbij gaat het over de kosten van de voorbereiding, de uitvoering en de handhaving (bovenop de bestrijdingskosten), bv. tijd- en geldkosten van overleg, metingen, rapportering, inspecties, sanctionering, gerechtskosten.

De totale milieubeleidskosten bestaan echter niet alleen uit de kosten veroorzaakt door de genomen milieumaatregelen. Het beleid dat gevoerd wordt om de actoren aan te zetten tot het nemen van milieumaatregelen brengt extra kosten met zich mee. Voorbeelden zijn de administratieve lasten die het beleid veroorzaakt bij haar doelgroepen, of de beheerskosten die de overheid zelf maakt om de verkregen informatie van de actoren te ontvangen, verwerken en controleren. Het geheel van deze reguleringskosten en de milieukosten zijn de milieubeleidskosten.   

Een volledig overzicht van de verschillende soorten kosten wordt gegeven in het rapport ‘pdf bestandMilieubeleidskosten - begrippen en berekeningsmethoden.pdf (1.41 MB)’ . Deze uitgave biedt een leidraad voor de terminologie en de berekening van milieukosten, reguleringskosten, publieke en private kosten, directe en indirecte kosten enzovoort.

Waardering van milieubaten

 

Waarom waarderen?

Soms kan het voor een beleidsmaker voldoende zijn om de baten van een bepaald milieubeleid in fysieke termen te kennen, bijvoorbeeld het vermeden aantal vroegtijdige sterfgevallen door het voorkomen van zomersmog. Maar voor een MKBA  moeten de baten in euro’s uitgedrukt worden.

Het waarderen van milieuschade kan ook nodig zijn voor het internaliseren van externe kosten (de vervuiler betaalt) of voor het uitdrukken van verschillende impacts op eenzelfde maatstaf (bv. hoeveel schadelijker is 1 ton CO2 vergeleken met 1 ton NOx).

Ook in de juridische context van milieuaansprakelijkheid is het waarderen van de veroorzaakte schade aan de orde.

 

Hoe waarderen?

De meeste milieubaten zijn goederen of diensten die niet op een markt verhandeld worden. Er zijn dus ook geen marktprijzen die hun waarde in euro’s uitdrukken. Daarom hebben milieueconomen specifieke technieken ontwikkeld om de waarde van deze milieugoederen en -diensten toch te kunnen schatten.

Het rapport ‘Milieubaten of milieuschadekosten – waarderingsstudies in Vlaanderen’ licht de belangrijkste theoretische elementen over het waarderen van milieubaten toe. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de verschillende waarderingstechnieken en krijgt de lezer aanbevelingen over welke techniek waarvoor gebruikt kan worden.

Economische waardering van ecosysteemdiensten voor MKBA" (2010) 

Deze waarderingsstudie reikt wetenschappelijk onderbouwde en transfereerbare kengetallen en functies aan voor het kwantificeren en waarderen van (veranderingen in) ecosysteemdiensten.

Om het gebruik van de resultaten van deze waarderingsstudie over ecosysteemdiensten een stuk gemakkelijker te maken, ontwikkelden LNE, VITO en UA  de online rekentool Natuurwaardeverkenner.

 

Vlaamse waarderingsstudies

pdf bestandKostenbatenanalyse voor ecologisch bermbeheer in Vlaanderen (3.33 MB)

pdf bestandKosten en baten van NTMB: oevers langs bevaarbare waterlopen in Vlaanderen (3.56 MB)

pdf bestandHedonic valuation of odor nuisance Case study.pdf (1012 kB)

pdf bestandEconomische waardering verbetering ecologische toestand opp water Vlaanderen.pdf (1.96 MB)

 

Contacteer ons
Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie (EKG)