Lokale leefkwaliteit

Wat is lokale leefkwaliteit?

‘De leefkwaliteit’ doelt op de kwaliteit van het leven van een persoon en op de mate waarin de omgeving voldoet aan de behoeften en wensen van die persoon.

Het Departement Omgeving bekijkt dit specifiek vanuit een milieuoogpunt. Wanneer we dus spreken van ‘leefkwaliteit’ bedoelen we altijd ‘milieugerelateerde leefkwaliteit’.

De leefkwaliteit wordt zowel door objectieve als subjectieve factoren beïnvloed. Hoe iemand zich voelt wordt enerzijds bepaald door objectieve feiten en factoren (zoals de meetbare hoeveelheid omgevingsgeluid) en anderzijds door subjectieve indrukken die men heeft van die feiten en factoren (bijvoorbeeld de mate waarin men het geluid ervaart als overlast).

Om iets aan de lokale leefkwaliteit te kunnen doen moeten we dus zowel rekening houden met de objectieve feiten als met de indruk die mensen hebben van die feiten.

 

“We must consider both the city on the ground and the city in the mind.”  (Michael Pacione)

 

De leefkwaliteit is rechtstreeks verbonden met de mentale en/of fysieke gezondheid van mensen. Er zijn waarschijnlijk een aantal kenmerken die een effect hebben op de basisbehoeften van mensen. Deze vormen de voorwaarden voor een gezond leven. Daarnaast is er een veel grotere groep kenmerken die voor de ene persoon meer waarde hebben dan voor de andere. Dit zijn de kenmerken die ervoor zorgen dat het leven niet alleen gezond, maar ook aangenaam is (RIVM, 2010, p.85).

Afbakening

Om acties te kunnen uitwerken die de lokale leefkwaliteit verbeteren, is een duidelijke afbakening van het begrip essentieel. Dit zijn de voornaamste vuistregels die het Departement Omgeving hanteert:

  • Omdat het gaat over de 'lokale leefkwaliteit' moeten de acties uitvoerbaar zijn op lokaal niveau en dus door gemeenten.
  • De acties moeten een positieve impact hebben op de beleving van mensen en/of hun gezondheid.
  • Om een verschil te kunnen maken, focust de overheid met haar acties op het buitenmilieu in woonkernen en werkomgevingen met een hoog publiek gehalte.
  • Thema’s die vallen onder lokale leefkwaliteit zijn lokale luchtkwaliteit, duurzame mobiliteit, rust, hinder, groenblauwe netwerken, groenbeleving, esthetiek, sluikafval, mobiliteitsbeleving, risico’s voor milieu en gezondheid. 
Acties

Belevingstrajecten: dit onderzoek is klaar! We hebben een instrument opgebouwd waarmee lokale overheden, landschapsarchitecten en ontwikkelaars kunnen bepalen welke routes het potentieel hebben om groene functionele belevingstrajecten te worden voor fietsers en wandelaars. Zo kan iedere gemeente een veilig, aangenaam, groenblauw en functioneel netwerk uitbouwen voor verplaatsingen naar de school, het werk of het centrum. Schoten, Puurs en Tienen hebben het instrument uitgeprobeerd als proefproject. Bekijk nu de brochure van Groene Functionele Belevingstrajecten!

Oases van groen, rust en verkoeling: deze actie start binnenkort. Een stad of gemeente waar veel inwoners dicht op elkaar wonen kan alleen de nodige leefkwaliteit bieden als ze ook beschikt over oases aan groen, rust en verkoeling. Dit zijn kleine plekjes heerlijkheid. Eerst zullen we afbakenen hoe zo een oase zich precies kenmerkt. Vervolgens zal het Departement Omgeving samen met lokale overheden als leerproces enkele oases trachten te realiseren.

Een groeninvulling van bedrijventerreinen: actie is lopende en heet 2B Connect. Ze beoogt een kwaliteitsvollere en gezondere omgeving voor werknemers, klanten, passanten en bewoners. Daarnaast moet ze zorgen voor een betere integratie van bedrijventerreinen in het landschap en een fijnmaziger groenblauw ecologisch netwerk dat de biodiversiteit bevordert. De bedoeling is zoveel mogelijk bedrijven uit België en Nederland aan boord te trekken. Ook studenten landschapsarchitectuur en groenmanagement werken hieraan mee.

Privétuinen afstemmen met het groenblauwe netwerk: we willen de inrichting van ecologische tuinen in harmonie met een fijnmazig groenblauw netwerk stimuleren. Dat komt de fauna en flora ten goede en zorgt voor een gezonder leefmilieu voor de bewoners.  Momenteel zijn er voor deze actie weinig ondersteunende data beschikbaar. Daarom zijn we gestart met de voorstudie van een tuinmonitor, GARMON. We koppelen hier meteen een breed stakeholderproces aan, want naast de Vlaamse en lokale overheden zijn er nog tal van derde partijen nodig om onze visie verder uit te werken en om de actie uit te rollen in al haar onderdelen. 

Projecten

Lokale leefkwaliteit in beeld: dit project is nog lopende. Het heeft als doel  een gebruiksvriendelijke webtoepassing op te zetten waar burgers de milieugerelateerde leefkwaliteit van hun buurt, uitgedrukt in cijfers, kunnen bekijken. Het is ook een handig instrument voor lokale besturen om de leefkwaliteit van hun gemeente te beoordelen en te vergelijken met andere gemeenten. Thema’s waar kaartmateriaal voor beschikbaar zal zijn, zijn o.a. geluidshinder, geurhinder, luchtkwaliteit en het groenaanbod.

Milieugerelateerde leefkwaliteit: deze al afgeronde studie geeft aan hoe tevreden Vlamingen zijn met hun milieugerelateerde leefkwaliteit en welke factoren deze vooral beïnvloeden. Ook wordt duidelijk over welke milieuproblemen Vlamingen zich de meeste zorgen maken voor de toekomst. 

 

Contacteer ons
Afdeling Beleidsontwikkeling en Juridische Ondersteuning
Belevingstraject

Laat voetgangers en fietsers mobiliteit beleven in jouw gemeente!

Zet groen, functionaliteit & beleving voorop.

Campagne: 30 dagen

Verbeter zelf de leefkwaliteit in je buurt door mee te doen op 30dagen.be!

Illustraties
leefkwaliteit groenaanbod
Illustratie van de toekomstige website van Lokale leefkwaliteit in beeld - Groenaanbod in Vlaanderen