Zitten er gevaarlijke isocyanaten in polyurethaan-isolatiemateriaal?

"Voor de muurisolatie in onze nieuwbouwwoning gebruik ik polyurethaan (PUR) platen, maar ik heb in een tijdschrift gelezen dat PUR platen altijd isocyanaat blijven afgeven. Isocyanaat irriteert de huid, ogen en luchtwegen en kan leiden tot een allergie van de luchtwegen met astma als gevolg. Dit heeft mij toch wel wat afgeschrikt. Zit er isocyanaat in PUR-isolatiemateriaal ?"

Polyurethaan als isolatiematerial

Het kunststof isolatiemateriaal PUR (polyurethaan) is te koop als platen of kan bij je thuis onmiddellijk als schuim worden gespoten. Bekende toepassingen zijn opvullen van spouwmuren en aanbrengen van vloerisolatie. Ook het schuim in spuitbussen voor het dichten van naden en kieren is PUR-schuim. De eindproducten zijn niet-toxisch, tenzij ze verbrand worden. 

Isocyanaten komen vrij bij de reactie van gespoten PUR tot een harde isolatielaag (bv. vloerisolatie) en bij de productie van platen in de fabriek. Gespoten PUR voor bv. vloerisolatie wordt geplaatst door professionelen die beschermingsmiddelen gebruiken tegen de stoffen die vrijkomen bij het uitharden. Meestal mag je dan ook enkele uren of dagen je woning niet binnen tot het uithardingsproces is afgelopen. Daarna komen geen isocyanaten meer vrij, ook niet bij het versnijden of bewerken.  

Gezond klussen

Als je zelf PUR gebruikt, gaat het meestal om spuitbussen voor het dichten van naden of isoleren. Bij het uitharden van het PUR uit zo'n spuitbus komen ook isocyanaten vrij die oa. de slijmvliezen en huid kunnen irriteren. De reactie treedt op door inademen van de (onzichtbare) dampen of door huidcontact met het uithardende PUR. Daarom moet je een aantal voorzorgsmaatregelen treffen tijdens het gebruik:

  • goed verluchten
  • contact met de huid vermijden

Het vrijkomen van de gevaarlijke stoffen duurt meestal maar kort: enkele uren (of enkele dagen bij zeer grote toepassingen). Na het uitharden en uitdampen van de gevaarlijke stoffen zijn producten met PUR niet meer schadelijk voor de gezondheid.

Aandachtspunten

Bij verbranding van uitgehard PUR kunnen zeer giftige stoffen ontstaan: blauwzuur en koolmonoxide. PUR-platen hebben een hoge isolatiewaarde, maar op ecologisch vlak hebben conventionele synthetische isolatiematerialen zoals polystyreen (PS) en polyurethaan (PUR) hardschuim, heel wat nadelen. Bij het vervaardigen, het verwerken en ook als afval zijn het meestal energieverslindende en milieubelastende materialen. PUR-schuim geeft ook bij sloop problemen: puin verontreinigd met schuim is niet geschikt voor hergebruik.

Andere stoffen

Bij versnijden of bewerken van PUR dat uitgehard is, komen geen isocyanaten meer vrij. Wel kunnen dan andere chemische stoffen, die toegevoegd worden aan PUR, zoals vlamvertragers en katalysatoren vrijkomen uit uitgehard PUR. Ook als de platen niet bewerkt worden, kunnen volgens sommige studies, die extra toegevoegde stoffen vrijkomen. Dit is echter ook het geval bij andere materialen zoals bijvoorbeeld tapijten, zetels, gordijnen,….De gemeten concentraties zijn ook laag. De studies geven enkel aan dat die stoffen worden teruggevonden op detecteerbaar niveau. Voldoende verluchten en ventileren blijft dus in elk geval belangrijk.

 

Contacteer ons
Dienst Milieu en Gezondheid