Domino-effecten

Wat zijn domino-effecten?

Een domino-effect is het effect waarbij het falen van een externe gevarenbron rechtstreeks of onrechtstreeks de oorzaak is van de vrijzetting van een gevaarlijke stof uit een installatie van een die hogedrempelinrichting, met een zwaar ongeval tot gevolg. De externe gevarenbron kan zich ofwel binnen de hogedrempelinrichting bevinden (intern domino-effect) ofwel buiten de hogedrempelinrichting bevinden (extern domino-effect). De externe gevarenbron kan ofwel een installatie met gevaarlijke stoffen zijn, ofwel een andere gevarenbron.

Door domino-effcten kan een cascade aan zware ongevallen ontstaan waarbij de gevolgen van het vorige ongeval worden vergroot door de volgende ongevallen.

Door een domino-effect kan het globale risico van nabijgelegen installaties (inrichtingen) groter zijn dan het risico van elk van de installaties (inrichtingen) afzonderlijk.

• Voorbeeld 1:
  Een explosie van een installatie kan een zodanige overdruk veroorzaken ter hoogte van een andere installatie, dat deze laatste daardoor op zijn beurt bezwijkt en de gevaarlijke stof die hij bevat vrijzet, bijvoorbeeld een toxisch gas. Een oorspronkelijk explosie-effect geeft op die manier aanleiding tot een extra probleem van de verspreiding van een toxische wolk.
• Voorbeeld 2:
  Door het falen van een installatie (bv. gat in een tank) kan een ontvlambare stof vrijkomen die wordt ontstoken. De warmtestraling ter hoogte van een andere installatie kan zo fel zijn dat deze hierdoor op zijn beurt bezwijkt en zijn gevaarlijke stof (eveneens een ontvlambaar product) vrijzet, die op zijn beurt ontsteekt en een secundaire brand of explosie veroorzaakt, enz...
• Voorbeeld 3:
  Bij het falen van een windturbine kan een rotorwiek weggeworpen worden en in een naburige hogedrempelinrichting terechtkomen op een installatie met een gevaarlijke stof, waarop deze installatie op zijn beurt faalt en de gevaarlijke stof vrijgeeft.

Domino-effecten en de risicoanalyse

In de risicoanalyse in veiligheidsrapporten moet de mogelijkheid van domino-effecten mee onderzocht worden.

Enerzijds moet bekeken worden of de hogedrempelinrichting op haar omgeving domino-effecten kan genereren (domino-effecten "van binnen naar buiten"). Anderzijds moet nagegaan worden of elementen in de omgeving van de hogedrempelinrichting de oorzaak kunnen zijn van een domino-effect op de inrichting (domino-effecten "van buiten naar binnen"). Daartoe worden schadeafstanden en schadecirkels bepaald, en worden de maatregelen beschreven ter voorkoming van dergelijke domino-effecten en/of de maatregelen ter beperking van de gevolgen van domino-effecten.

Voor de uitwerking van het aspect domino-effecten in veiligheidsrapporten wordt gesteund op de voorschriften van hoofdstuk 5 van het Standaard OVR uit het Richtlijnenboek voor Veiligheidsrapportages.