Studie: Het milieurechtelijk statuut van de zeehavens

De studie "Het milieurechtelijk statuut van de zeehavens" is het eindresultaat van de werkzaamheden van de Stuurgroep Haven & Leefmilieu. De recente infrastructuuraanpassingen in de verschillende Vlaamse Zeehavens noodzaakte tot intens overleg tussen de verschillende beleidsniveau's en diensten die hieraan rechtstreeks of onrechtstreeks meewerkten. Een belangrijk overlegpunt was de verzoening van 'economie en ecologie' en het op elkaar afstemmen van procedures en desiderata van de partijen.

Naar aanleiding van dit intens overleg werd vastgesteld dat de milieuregelgeving in de ruime zin van het woord, toepasbaar op het havengebied en op de havenactiviteiten voor vele partijen onduidelijk was en er een zekere spanning bestaat tussen deze regelgeving en haar toepassing in dit specifiek werkveld.

Bovendien werd vastgesteld dat de ‘op de havens’ toepasbare milieuwetgeving verspreid is over verschillende deelsectoren en dat aldus een samenlezing werd bemoeilijkt. Het niet voorhanden zijn van een eigentijds samenbrengen van de toepasbare regels bemoeilijkt in die omstandigheden niet alleen de kennis van deze regels maar evenzeer de juiste interpretatie en toepassing ervan.

Een zeer belangrijk deel van de toepasbare regelgeving vindt haar oorsprong in Europese wetgeving of internationale verdragen. Vanuit deze optiek besloot de Afdeling Europa en Milieu van AMINAL een studieopdracht uit te besteden naar de concrete toepasbaarheid van het milieurecht in de zeehavens. Anders gezegd, wat zijn de milieuvoorwaarden waarbinnen de havens functioneren? Hoofddoelstelling van de studie is het verhogen van de kenbaarheid van het milieurecht in de haven.

Meer in het bijzonder beoogt de studie de verwezenlijking van het volgende:

• een gesystematiseerd overzicht bieden van het havengerelateerde milieurecht om zo trachten te komen tot meer samenhang

• het detecteren van een aantal knelpunten (onaangepaste regelgeving, gebrekkige handhaving, onduidelijke bevoegdheidsverdeling…)
• het formuleren van een aantal aanbevelingen

De uitvoering van de opdracht werd toegekend aan een samenwerkingsverband van deskundigen uit verschillende vakgebieden. Dit consortium maakte integraal deel uit van de stuurgroep die verder uit ambtenaren bestond van de Administratie Milieu-, Natuur-, Land- en Waterbeheer (AMINAL) en de Administratie Waterwegen en Zeewezen (AWZ).

De studie is als volgt opgebouwd:

• In deel 1 schetst Prof. Dr. Eric VAN HOOYDONK (Universiteit Antwerpen) de moeilijke relatie tussen het milieu- en het havenrecht. Na een analyse van het begrippenkader en een historisch overzicht, formuleert hij, op grond van een breed, rijk geïllustreerd onderzoek naar de verdeling van de bevoegdheden, een aantal in overweging te nemen aanbevelingen voor het beleid. Prof. Dr. Frank MAES, bijgestaan door de heer Jan COCQUYT en mevrouw Gwendoline GONSAELES (Maritiem Instituut, Universiteit Gent), nam het internationale luik voor zijn rekening.
• Deel 2 verschaft een overzichtelijke thematische inventarisatie van de multilaterale milieuverdragen en Europese milieurichtlijnen en –verordeningen van toepassing op de Vlaamse zeehavens.
• In het laatste en derde deel spitst Mr. Isabelle LARMUSEAU (Centrum voor Milieurecht, Universiteit Gent) zich toe op de milieuvergunningplicht voor zeehavens. Ons inziens ontleedt zij deze complexe en controversiële problematiek juist.

Download de volledige studie of onderdelen daarvan:

• Volledig document (word, 1288 kB)

• Inhoudstafel en inleiding (word, 108 kB)

• Deel I. Milieurecht en havenrecht: Een (te) complexe verhouding (Eric Van Hooydonk) (word, 404 kB)
• Deel II. Nadere studie van het internationaal havengerelateerd milieurecht (Frank Maes, Jan Cocquyt & Gwendoline Gonsaeles) (word, 681 kB)
• Deel III. Havens en Vlarem (Isabelle Larmuseau) (word, 218 kB)
• Recapitulering van besluiten en aanbevelingen (word, 124 kB)