Welke oppervlaktedelfstoffen komen waar voor?

Welke oppervlaktedelfstoffen waar in Vlaanderen voorkomen, kan worden afgeleid uit geologische kaarten.

• tertiairgeologische kaarten geven aan welke sedimenten afgezet werden tijdens het Tertiair, dit is de periode tussen het Krijt en het Quartair (sedimenten jonger dan 2 miljoen jaar en ouder dan 65 miljoen jaar). Tertiairgeologische kaarten geven de samenstelling van de ondergrond weer in kleurvlakken. Elk kleurvlak stelt een geologische pakket voor van materiaal als zand, klei, grind,.... dat zich onder de quartairsedimenten bevindt. Op die manier kan de gebruiker gemakkelijk een onderscheid maken tussen de aanwezigheid van dikke pakketten van bijvoorbeeld zand- en kleilagen in de Vlaamse ondergrond;  
• quartairgeologische kaarten geven aan welke sedimenten afgezet werden tijdens het Quartair, dit omvat de meest recente geologische periode die aanvangt met het begin van de ijstijden (sedimenten jonger dan ongeveer 2 miljoen jaar). De quartairkaarten zijn opgevat als profieltypekaarten. Op de kaart worden kleurvlakken weergegeven met een nummer. Elk nummer refereert naar een welbepaalde profiel waarbij het type afgezette materiaal samen voorgesteld wordt met het afzettingsmilieu en -tijdperk.

Om potentiële ontginningsgebieden te lokaliseren zijn beide kaarten van belang. De kaart van de oppervlaktedelfstoffen in Vlaanderen stelt de minerale grondstoffen voor, hoofdzakelijk losse gesteenten, die in Vlaanderen aan of dicht bij de oppervlakte voorkomen. Deze kaart houdt geen rekening met de diktes van de gesteentelagen, zodat ze geen inzicht geeft in de plaatselijke economische relevantie ervan.

Oppervlaktedefstoffenkaart van Vlaanderen

De kaart geeft een beeld van de verspreiding van diverse delfstoffen die in Vlaanderen dichtbij of aan de oppervlakte voorkomen, oppervlaktedelfsoffen dus. De kaart houdt geen rekening met de diktes van de delfstoflagen en de al of niet gunstige omstandigheden voor ontginning. Ze geeft dus geen inzicht in de plaatselijke economische waarde van de delfstoffen.
Grindafzettingen bevatten eveneens grof zand. Dit wordt echter niet expliciet op de kaart afgebeeld.

In Vlaanderen komen volgende oppervlaktedelfstoffen voor:

• Klei en leem
• Bouwzand en vulzand
• Grind
• Kwartszand

zone 1:   polderklei en zandwinning in de kustvlakte  
zone 14: kwartszand in Antwerpen en Limburg  
zone 17: grind in Limburg  
zone 19: zand uit grindwinningen in Limburg  
zone 16: zanden in Midden- en Zuid–Limburg  
zone 15: beton- en metselzanden in Noord-Limburg
zone 13: verspreide lokale zandwinningen in de provincie Antwerpen
zone 12: tertiair zand in Vlaams-Brabant
zone 11: tertiair zand in Oost-Vlaanderen en Centraal-West-Vlaanderen
zone 10: ontginningen in de Vlaamse vallei, Schelde- en Leievallei
zone 18: mergel in Limburg.

zone 1: polderklei en zandwinning in de kustvlakte
zone 2: Ieperse klei (Kortemarksilt en Moenklei) in West-Vlaanderen
zone 3: dakpannenklei en baksteenklei in het Kortrijkse
zone 4: Boomse klei in het Waasland
zone 5: Boomse klei in de Rupelstreek
zone 6: klei van de Kempen
zone 7: alluviale klei (Schelde en Maas)
zone 8: leem ten westen van Brussel
zone 9: leem in Limburg en in het oostelijke deel van Vlaams-Brabant.