Organisatie van een consultatietraject ter voorbereiding van een actieplan voor het omgaan met milieurisico's van extreem laag frequente velden van elektrische installaties zoals hoogspanningslijnen en opmaak van het actieplan

Achtergrond

Elektromagnetische velden bestaan sinds het ontstaan van de aarde en komen in onze dagelijkse omgeving van nature voor (bijvoorbeeld zonlicht). Er is echter in de loop van de 20e eeuw een sterke toename in bronnen van elektromagnetische straling, zoals hoogspanningslijnen, radio, TV en gsm-antennes. Deze bronnen hebben zeer uiteenlopende frequenties en bijgevolg ook verschillende effecten. Deze studie heeft betrekking op milieublootstelling aan elektromagnetische velden die opgewekt worden door elektrische installaties, zoals hoogspanningslijnen en elektriciteitscabines.

In het verleden werd op regelmatige basis door de bevolking ongerustheid geuit over de mogelijke gezondheidseffecten van hoogspanningslijnen, voornamelijk m.b.t. het verband tussen het voorkomen van kinderleukemie en wonen in de nabijheid van hoogspanningslijnen.
Deze ongerustheid wordt bevestigd door het grootschalige EU barometeronderzoek ‘Electromagnetic fields’, waarin burgers uit verschillende EU lidstaten bevraagd worden naar ongerustheid t.o.v. verschillende bronnen van elektromagnetische velden. Uit dit onderzoek blijkt dat 75% van de ondervraagde EU-burgers gelooft dat hoogspanningslijnen hun gezondheid op de één of andere manier beïnvloeden. 37% gelooft zelfs dat hoogspanningslijnen een belangrijk effect hebben op hun gezondheid.
Uit dit onderzoek blijkt verder dat het overgrote deel van deze bevolking ontevreden is over de informatie die ze krijgen over de mogelijke gezondheidseffecten van elektromagnetische straling.

Het onderzoek naar gezondheidseffecten van elektromagnetische velden is reeds sinds vele decennia aan de gang.
In 2002 werd op basis van dit onderzoek door het Internationaal Agentschap voor Onderzoek naar Kanker (IARC) een rapport over de mogelijke carcinogeniciteit van extreem laag frequente velden (ELF, zoals bij hoogspanningslijnen) gepubliceerd. Het IARC klasseerde ELF magnetische velden als mogelijk kankerverwekkend voor de mens (klasse 2b) op basis van epidemiologische studies die een statistisch significant verband voor leukemie bij kinderen hadden vastgesteld bij een blootstelling aan magnetische velden van meer dan 0,4 µT. Er zijn echter geen consistente aanwijzingen uit proefdieronderzoek of mechanistisch onderzoek (bv. in vitro studies) die een oorzakelijk verband suggereren.

De internationale aanbevelingen (ICNIRP, 1998, EU-aanbeveling 1999/519/EG) zijn echter enkel gebaseerd op korte termijn effecten die bij veel hogere blootstelling aan magnetische of elektrische velden kunnen voorkomen.
In deze aanbevelingen wordt dus geen rekening gehouden met mogelijke lange termijn effecten, zoals leukemie bij kinderen.
In het informatieblad over extreem laag frequente velden van de Wereldgezondheidsorganisatie wordt volgende aanbeveling gegeven voor lidstaten:
“…Bij het bouwen van nieuwe voorzieningen en het ontwerpen van nieuwe (elektrische) apparatuur kan onderzocht worden of er mogelijkheden zijn om tegen geringe kosten de blootstelling te verminderen. Geschikte maatregelen om blootstelling te verminderen zullen van land tot land verschillen. Er is echter geen rechtvaardiging voor beleid dat is gebaseerd op het vaststellen van willekeurig lage blootstellingslimieten.”
 

Doelstellingen

De doelstelling van dit onderzoek is het opstellen van een wetenschappelijk onderbouwd en maatschappelijk gedragen actieplan voor het omgaan met milieurisico’s van extreem laag frequente velden van elektrische installaties zoals hoogspanningsleidingen. Dit zal gebeuren in een participatieve aanpak door uitvoeren van een consultatieproces bij inhoudelijke experten en maatschappelijke actoren. Het onderzoek beperkt zich tot de bevoegdheden van het Vlaams gewest.

Het onderzoek wordt uitgevoerd in minimaal 3 fases:

Fase 1

Fase 1 heeft betrekking op het participatief proces met de inhoudelijke experten.
Er wordt een startnota opgesteld die een overzicht zal geven van de huidige stand van zaken zowel in Vlaanderen, België, Nederland als Europa. Deze nota wordt dan worden voorgelegd aan de inhoudelijke experten.

Fase 2

Fase 2 heeft betrekking op het participatief proces met de maatschappelijke actoren. Het voorstel van actieplan wordt voorgelegd aan de maatschappelijke actoren.

Fase 3

Fase 3 bestaat uit de uiteindelijke rapportering: een samenvattend eindrapport met inbegrip van de verschillende stappen die in fase 1 en 2 werden doorlopen waarbij duidelijk eventuele minderheidsstandpunten worden geformuleerd en een ontwerp van actieplan voor het omgaan met milieurisico’s van extreem laag frequente velden van elektrische installaties zoals hoogspanningsleidingen.

Rapport

Het eindrapport kan u vinden op www.lne.be/hoogspanning