Reële milieugerelateerde gezondheidskosten in Vlaanderen: opmaken van een overzicht van de huidige berekeningswijzen met vastgestelde problemen en mogelijke oplossingen

Achtergrond en doelstellingen

Over het kostenplaatje van het voorkomen en bestrijden van luchtemissies is al heel wat bekend (o.a. Milieukostenmodel-Lucht).
Het is relevant te weten welke baten emissiereducties opleveren of m.a.w.: wat zijn de totale kosten voor de maatschappij op vlak van gezondheid op dit ogenblik wanneer er géén extra maatregelen worden genomen om de luchtemissies terug te dringen?. Dit kan worden gemeten aan de hand van de externe gezondheidskosten. Om bruikbaar te zijn in een kosten-batenanalyse moeten deze baten ook worden uitgedrukt in marginale baten per ton emissiereductie.

De gezondheidskosten zijn een deel van de totale milieuschadekosten. Zij kwantificeren de impact van de milieuverontreiniging op de gezondheid en worden in kosten-batenanalyses meegenomen langs de batenzijde. Andere milieuschadekosten, die hier niet in beschouwing worden genomen, zijn bv. de aantasting van gebouwen en gewassen door luchtverontreiniging.

De gezondheidskosten waarop deze studie betrekking heeft zijn enkel de effecten van luchtverontreiniging van fijn stof (PM2,5 en PM10), troposferisch ozon en NO₂ op de mens.
Deze polluenten werden gekozen omwille van hun grote impact op de gezondheid.

De blootstelling van de mens aan de polluent NO₂ is vooral belangrijk op straatniveau en dit wordt slechts in beperkte mate geregistreerd via het NO₂-meetnet. Nochtans worden in naar schatting 2/3 van de Vlaamse straten de NO₂ drempelwaarden overschreden. Ook de PM2,5 (en PM10) concentraties zullen in straten hoger zijn. De ozonconcentraties (waar veel verkeer is en dus veel minder ozon) zullen in de straat aanzienlijk lager zijn. Gezien de typische Vlaamse situatie met veel lintbebouwing loont het de moeite dit aspect nader te onderzoeken.

Voor de berekening van milieugerelateerde gezondheidskosten wordt gebruik gemaakt van de “schadefunctie-methode”. Men vertrekt hier van de emissie-inventarissen. Aan de hand van modellen wordt nagegaan hoe deze emissies zich verspreiden en hoe secundaire polluenten worden gevormd. Vervolgens kan, rekening houdend met de bevolkingsdichtheid in verschillende gebieden, de blootstelling aan deze concentraties worden berekend. Aan de hand van blootstellingeffect relaties (of dosis-responsrelaties) wordt dan de impact berekend op de volksgezondheid. Deze impacts worden gemonetariseerd aan de hand van marktprijzen of ingeschat aan de hand van waarderingsstudies.

Binnen de externe gezondheidskosten kent men twee categorieën. Enerzijds zijn er de harde ziektekosten en de kosten van inkomensverlies. Anderzijds zijn er het lijden door ziektes en overlijden en het belang dat men hecht aan het niet-vroegtijdig overlijden. Beide categorieën kunnen nog eens onderverdeeld worden in kosten van morbiditeit en kosten van mortaliteit. Voor de eerste categorie van externe gezondheidskosten is er in Vlaanderen nog geen inschatting gebeurd. Met deze studie willen we daar verandering in brengen. De inschatting van de tweede categorie gebeurde voor Vlaanderen op basis van de Europese ExterneE methodologie.

De doelstelling van deze studie is het maken van een overzicht en een kritische analyse van de bestaande berekeningen van externe gezondheidskosten van luchtverontreiniging ten gevolge van fijn stof (PM2,5 en PM10), troposferisch ozon en NO₂ in Vlaanderen.

De huidige berekeningswijze en de gebruikte data per aandoening zullen worden in kaart gebracht doorheen de schade-functieketen.

Voor elk van de data wordt nagegaan of er recentere gegevens beschikbaar zijn op Vlaams, Europees of internationaal niveau. Zo ja, worden deze recentere gegevens toegepast op de Vlaamse context.

Rapporten

Download de samenvatting voor de studie "Milieugerelateerde gezondheidskosten in Vlaanderen (pdf)".

Download het eindrapport van de studie "Milieugerelateerde gezondheidskosten in Vlaanderen (pdf)" (2 MB).

Download the summary for the study "Environmental-related health costs in Flanders (pdf)"