Opmaak van een concreet en praktisch toepasbaar draaiboek voor toepassing van effectgerichte metingen in het lopende en toekomstige milieu- en gezondheidsbeleid met inbegrip van validatie door toepassing op de geselecteerde hot spot Genk-Zuid van het 2de generatie Steunpunt Milieu en Gezondheid

Achtergrond & doelstelling

Blootstelling van mens en milieu aan vervuilende stoffen kan leiden tot ernstige gezondheidseffecten zoals astma, allergie, kanker en sterfte. De relatie tussen milieu en gezondheid is echter zeer complex en het leggen van verbanden tussen milieudruk en gezondheidseffecten is niet eenvoudig. Van de meeste stoffen is de impact op milieu en gezondheid niet goed gekend. Bovendien treden gezondheidseffecten vaak pas jaren na blootstelling op (vb. astma, kanker) en zijn de verschillende polluenten als een cocktail aanwezig in het milieu waardoor ze elkaars werking kunnen beïnvloeden.

Het effect van milieublootstelling op mens en dier doorloopt verschillende organisatorische niveaus gaande van moleculaire en biochemische veranderingen tot effecten op orgaanniveau en de uiting van ziektesymptomen. In een preventief milieu- en gezondheidsbeleid is de screening van zogenaamde ‘early warning’ merkers een essentieel onderdeel. Het gebruik van effectgerichte metingen kan hierbij een duidelijke meerwaarde bieden.

Effectgerichte metingen vormen de tussenschakel tussen fysico-chemische metingen enerzijds en humane biomonitoringstudies anderzijds en kunnen bijgevolg toegepast worden voor de monitoring van luchtkwaliteit in probleemgebieden of bij acute situaties Zo kunnen effectgerichte biologische testen worden toegepast voor het inschatten van de schadelijkheid van de lucht in “hot spots”, bij bijvoorbeeld een plaatselijk incident of bijzondere omstandigheden. In dergelijke situaties kan het inzetten van effectgerichte metingen een meerwaarde bieden bij het inschatten van concrete gezondheidsrisico’s, complementair aan de klassieke fysico-chemische analyses. Het optreden van een schadelijk effect van een complex mengsel kan immers zelden beschreven worden als de som van de effecten van de voorkomende stoffen (synergistische, additieve, … effecten).
Hierbij dienen wel de nodige bemerkingen te worden gemaakt. Zo vereist het gebruik van effectgerichte metingen in een beleidscontext nog verdere validatie en is de beleidsinterpretatie van de resultaten niet eenduidig vastgelegd.

De doelstellingen van deze studie waren:

1. Het uitwerken en opstellen van een concrete, volledig uitgewerkte en praktisch toepasbare beslissingsboom met draaiboek op basis waarvan effectgerichte metingen in luchtstalen op systematische wijze in het milieu- en gezondheidsbeleid kunnen geïntegreerd worden;
2. Het toepassen van de in punt 1 opgestelde beslissingsboom met draaiboek op de geselecteerde hot spot Genk-Zuid van het tweede generatie Steunpunt Milieu en Gezondheid.
    

Rapporten

Download het eindrapport deel 1: Uitwerken van een beslissingsboom en draaiboek voor effectgerichte metingen (pdf, 2,1 MB)

Download het eindrapport deel 2: Hotspot Genk-Zuid (pdf, 3,6 MB)

Download de samenvatting (pdf, 630 KB)