| Campagnes | ||
| Doelgroepen | ||
| Over onze organisatie | ||
Aanreiken van een gemeenschappelijke basis voor eenvormige milieukwaliteitsnormen voor de drie compartimenten bodem, water (grond- en oppervlaktewater) en lucht
Achtergrond & doelstelling
Milieukwaliteitsnormen vormen een belangrijk instrument voor het milieubeleid.
De milieukwaliteitsnormen bepalen immers de kwaliteit waaraan het milieu dient te voldoen teneinde de natuur en de mens maximaal te beschermen.
Milieukwaliteitsnormen kunnen worden uitgedrukt als de maximaal toelaatbare concentratie verontreinigingsfactoren in de lucht, het water (grond- en oppervlaktewater) en de grond of conform ecotoxicologische principes (bij het opstellen van normen voor bodem en grond- en oppervlaktewater wordt gekeken naar een aantal ecotoxicologische criteria, bijvoorbeeld voor landbouwgebieden wordt gekeken naar de toxiciteit voor gewassen en landbouwdieren).
Tevens worden milieukwaliteitsnormen opgesteld voor morfologische kenmerken van rivierbekkens e.d.
De Vlaamse overheid hanteert deze normen bij het plannen en realiseren van haar beleid.
De doelstelling van dit onderzoek is het opstellen van een draaiboek dat als gemeenschappelijke basis kan dienen voor het opstellen en revalueren van milieukwaliteitsnormen voor de drie compartimenten lucht, water en bodem met vooral aandacht voor transparantie en de bescherming van kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen, ….
Resultaten
De methodologie is opgebouwd uit een aantal modulaire procedures die volgens een stappenplan in min of meerdere mate doorlopen kunnen worden, al naar gelang de behoefte en rekening houdend met de actuele beleidssituatie. Het stappenplan is afgeleid van de procedures voorzien in de kaderrichtlijnen water en lucht.
Verder wordt er rekening gehouden met de specificiteit van de op te stellen milieukwaliteitsdoelstellingen voor lucht, bodem en water en met de interacties over de compartimenten heen.
Ook wordt rekening gehouden met de Europese richtlijnen en verordeningen, die een aantal procedurele en methodologische eisen opleggen bij het uitwerken van milieukwaliteitsnormen op het niveau van de Lidstaten.
De recente wetenschappelijke inzichten en internationale evoluties terzake worden meegenomen.
Volgende stappen worden onderscheiden:
1. Selectie en prioritering van de milieugevaarlijke stoffen voor stofgerichte normering; of selectie van de gepaste biotesten of biodiversiteitsmatrix voor niet stofgerichte effectnormering.;
2. Wetenschappelijke onderbouwing en voorstel van milieukwaliteitsnormen;
3. Toetsing aan de economische en maatschappelijke haalbaarheid;
4. Besluitvorming en vastleggen van milieukwaliteitsnormen;
5. Opvolging van milieukwaliteitsnormen;
6. Aanpassing van milieukwaliteitsnormen aan de hand van nieuwe wetenschappelijke kennis en inzichten.
Voor de selectie en prioritering van stoffen (stap 1) stelt het draaiboek een niet compartimentspecifieke methodologie voor, gebaseerd op de criteria vermeld in de kaderrichtlijn lucht.
Voor stofgerichte normen worden in een eerste stap de prioritaire milieugevaarlijke stoffen geselecteerd. Voor niet-stofgerichte effectnormen worden in deze fase de gepaste biotesten geselecteerd.
Deze selectie gebeurt op basis van wetenschappelijke inzichten.
Bij de datacollectie voor de wetenschappelijke onderbouwing van de stofspecifieke normen (stap 2) wordt per stof of per biologische testbatterij vastgesteld welke de grens- en streefwaarden zijn die bescherming bieden aan mens en milieu.
Hierin is ook een evaluatie met betrekking tot de interpretatie en implementatie van de milieukwaliteitsnormen voor Vlaanderen inbegrepen. Daarbij dient ook rekening te worden gehouden met de specifieke milieugesteldheid en bevolkingssituatie in Vlaanderen.
Stap 3 omvat een gedetailleerde analyse van de huidige en toekomstige milieukwaliteit voor het betrokken compartiment (en bij uitbreiding milieukwaliteit van de andere milieucompartimenten) en een toetsing aan de technologische, economische en maatschappelijke haalbaarheid.
De methodologie houdt bovendien rekening met de actuele en toekomstige beleidsontwikkelingen, zowel op internationaal (Europees) niveau als op regionaal niveau.
Stap 4 is de officiële procedure tot besluitvorming die moet leiden tot acceptatie en vastlegging van de milieukwaliteitsnormen in de wetgeving. Vermits hierbij verscheidene maatschappelijke actoren betrokken zijn, zijn hiervoor verschillende scenario's mogelijk.
De opvolging van de milieukwaliteit (stap 5) door systematische metingen is een vereiste om de milieukwaliteitsnormen effectief te doen gelden. In geval van systematische overschrijdingen van de meetwaarden t.o.v. de kwaliteitsdoelstellingen dienen saneringsacties te worden doorgevoerd.
Ook om verwachte overschrijdingen te voorkomen kan een saneringsplan worden opgemaakt. Hiertoe werd een schema uitgewerkt waarin (gerichte) kwaliteitsmetingen voor het opsporen van overschrijdingen, bronopsporing, modellering en beleidsmaatregelen een essentiële rol spelen.
Voor de aanpassing van de normen aan de hand van nieuwe wetenschappelijke kennis en inzichten (stap 6) kan de procedure voor actualisering of herziening van de betrokken milieukwaliteitsnormering geïnitieerd worden.
Dit is afhankelijk van de wetenschappelijke ontwikkelingen, van de inzichten verworven bij de implementatie en opvolging in de praktijk of van nieuwe technologische ontwikkelingen.
Bij het uitwerken van deze methodologie werden alle relevante actoren die milieukwaliteitsnormen opstellen en/of toezien op de doorwerking op de bronnencontrole nauw betrokken.