Onderzoek hoogspanning

Gezondheidseffecten
Resultaat consultatietraject hoogspanning
Meer informatie

Gezondheidseffecten

Statistisch verband hoogspanning en leukemie bij kinderen

Volgens bevolkingsonderzoek hebben kinderen die wonen in de buurt van hoogspanningslijnen mogelijk meer kans (statistisch verband) op leukemie. Het is echter niet duidelijk of het magnetisch veld dat ontstaat door de elektrische stroom door hoogspanningslijnen voor dat verhoogde risico verantwoordelijk is. Onderzoek (op cellijnen en proefdieren) kan geen uitsluitsel geven over een oorzakelijk verband tussen magnetische velden en een hogere kans op kinderleukemie. Het is dus niet zeker dat magneetvelden de oorzaak zijn van de toename van kinderleukemie.

Kan het magneetveld de oorzaak zijn?

Om te bewijzen dat magneetvelden leukemie bij kinderen veroorzaken, is bevestiging nodig uit bijkomend onderzoek zoals op proefdieren of op cellijnen. Dat is nodig om oa. het mechanisme aan te tonen dat verklaart hoe en of magneetvelden leukemie kunnen veroorzaken. Na meer dan 30 jaar onderzoek hebben wetenschappers nog steeds geen mechanisme kunnen vinden. Dat wil zeggen dat het niet zeker is dat magnetische velden leukemie bij kinderen kunnen veroorzaken. Een andere verklaring dan blootstelling aan magneetvelden is ook mogelijk. Zo kunnen ook andere omgevingsfactoren, of levensstijl zoals voeding, sociaal economische status, … een invloed hebben.

Als het magneetveld de oorzaak is, hoe groot is dan het risico?

De berekening van een verhoogd risico op kinderleukemie - of van het aantal extra gevallen kinderleukemie per jaar als gevolg van hoogspanningslijnen - is enkel mogelijk wanneer je veronderstelt dat magneetvelden de oorzaak zijn. Dat is niet aangetoond, onderzoek wijst enkel op een statistisch verband.

Het magneetveld zou de kans op leukemie dan verdubbelen. In Vlaanderen krijgen ongeveer 3 op 100.000 kinderen leukemie. Dat betekent dat er per jaar ongeveer 50 kinderen leukemie krijgen. Een verdubbeling van het risico zou betekenen dat bij wonen in de buurt van hoogspanningslijnen 6 op 100.000 kinderen leukemie zouden krijgen. Rekening houdend met het aantal kinderen dat woont in de buurt van een hoogspanningslijn zou dat leiden tot 1 extra kinderleukemiegeval per 2 jaar.

Meer dan 0,4 µT?

Onderstaande figuren tonen tot op welke afstand van hoogspanningslijnen er meer dan 0,4 µT kan voorkomen. Je vindt gegevens over bovengrondse en ondergrondse lijnen die in Vlaanderen geplaatst zijn. De tabel is van toepassing voor een werkingscapaciteit van 50%, dat komt overeen met de gemiddelde belasting van een hoogspanningslijn gedurende één jaar.

Resultaat consultatietraject hoogspanning

Doel van de consultatie

De mogelijke gezondheidsrisico’s van wonen in de omgeving van hoogspanningslijnen zijn al lang een bron van ongerustheid. Daarom werd in opdracht van de dienst Milieu & Gezondheid van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie een consultatietraject georganiseerd. Doel was om te komen tot een wetenschappelijk onderbouwd en maatschappelijk gedragen rapport met adviezen over het omgaan met hoogspanningslijnen en andere bronnen van magnetische velden. Hieronder vind je meer informatie over de mening van experts en stakeholders. Je kan ook onmiddellijk het eindrapport of een samenvatting van het eindrapport raadplegen.

Mening van de experts

De experts werden geconsulteerd om hun mening te geven over de wetenschappelijke kennis die bestaat over hoogspanningslijnen en het verband met kinderleukemie. Er is immers al heel wat onderzoek uitgevoerd naar het verband tussen hoogspanning en gezondheid. Daarom is het erg belangrijk om de kwaliteit van al de onderzoeken te beoordelen. De experts kwamen tot volgende conclusie:

De experts geven aan dat de onderzoeken die het statistisch verband leggen tussen de magneetvelden van hoogspanningslijnen en kinderleukemie van goede kwaliteit zijn. Ze wijzen er ook op dat andere soorten onderzoek het mechanisme dat verklaart hoe magneetvelden van hoogspanningslijnen leukemie kunnen veroorzaken niet kunnen aantonen. Daarom kan je, volgens de meeste experten, niet van een oorzakelijk verband spreken.
De experts geven aan dat er geen reden is om aan te nemen dat er een drempelwaarde voor het optreden van gezondheidseffecten is. Onder die drempelwaarde zouden dan geen effecten meer kunnen voorkomen. Uit bevolkingsonderzoeken komt wel dikwijls de waarde van 0,4 µT naar voren.
Als je veronderstelt dat er een oorzakelijk verband is en dat de drempelwaarde 0,4 µT is, dan kan je berekenen hoeveel extra leukemiegevallen voorkomen in Vlaanderen als gevolg van de blootstelling aan magneetvelden. In Vlaanderen komen er zonder de mogelijke invloed van magneetvelden ongeveer 50 leukemiegevallen bij kinderen voor. Als je een oorzakelijk verband veronderstelt, zou blootstelling aan magneetvelden zorgen voor 1 extra geval om de 2 jaar.

Volgens de experts is er, ondanks dat niet zeker is dat magnetische velden kinderleukemie kunnen veroorzaken, toch voldoende reden tot voorzorg. Ze geven aan dat er beleid nodig is om om te gaan met het onzekere gezondheidsrisico van magneetvelden.

Mening van de stakeholders

De maatschappelijke actoren hebben mogelijke maatregelen voorgesteld om de blootstelling aan magneetvelden te verminderen. Zij hebben hiervoor als input de resultaten van de consultatie van de experts gebruikt:

De stakeholders geven aan dat een norm of aanbeveling aangewezen is. Die moet afgestemd zijn op de meest kwetsbare groepen, met name kinderen. Een beleidsplatform kan het opstellen van een norm of aanbeveling ondersteunen.
De stakeholders vinden een centraal communicatieplatform erg nuttig. Dat platform moet de nodige informatie verzamelen over technieken, risico’s en beleidsmaatregelen en hierover een vertaalslag maken zodat die informatie beschikbaar is voor iedereen.
Volgens de stakeholders kan onderzocht worden of bovengrondse lijnen ondergronds gelegd kunnen worden in bepaalde situaties. Boven ondergrondse lijnen is de zone waar er meer dan 0,4 µT voorkomt kleiner. Bedenkingen van de stakeholders bij deze maatregel zijn dat de kostprijs van ondergrondse lijnen hoger is. Bovendien blijkt het technisch erg moeilijk om 380 kV lijnen over meer dan 20 km ondergronds te leggen.
De stakeholders stellen voor om te onderzoeken of het mogelijk is hoogspanningscabines in appartementsgebouwen niet in de omgeving van slaap- of leefkamers te plaatsen. Dat zou ook het aantal kinderen dat in contact komt met magnetische velden van meer dan 0,4 µT verminderen.
Als er voor een norm gekozen wordt, dan zijn de stakeholders zijn van mening dat het technisch aanpassen of verplaatsen van installaties om de magneetveldzone te verminderen verder onderzocht moet worden. Maatregelen met betrekking tot deze aanpassingen moeten wel in samenspraak met de sector gebeuren.
Volgens de stakeholders is de aanpassing van woningen en gebouwen om ze af te schermen van magnetische velden zinloos omdat dit technisch erg complex en erg duur is.

Informatie over het consultatietraject

Meer informatie

Mira-rapport

Milieurapport Vlaanderen (MIRA) beschrijft, analyseert en evalueert de toestand van het Vlaamse leefmilieu, bespreekt het gevoerde milieubeleid en blikt vooruit op mogelijke milieuontwikkelingen. MIRA Achtergronddocumenten bundelen kennis en informatie die als basis dienen voor de rapportering van milieu-indicatoren. Deze uitgebreide rapporten bieden dan ook een goed overzicht van de beschikbare kennis over het onderwerp in Vlaanderen. MIRA heeft in 2011 het achtergronddocument over niet-ioniserende straling geactualiseerd. In dat document kan je veel informatie vinden over de extreem laag frequente straling van hoogspanningslijnen. Je vindt er oa. informatie over de stand van zaken op het gebied van gezondheid.

Belgian BioElectroMagnetic Group

De BBEMG is een samenwerking van 5 onderzoeksgroepen van universiteiten en wetenschappelijke instellingen. De BBEMG onderzoekt de effecten van elektrische en magnetische velden die ontstaan bij het transport en het gebruik van elektriciteit. Op de site van de BBEMG kan je heel wat informatie vinden over magneetvelden en gezondheid.De onderzoeksprogramma's van de BBEMG worden uitgevoerd dankzij de financiële steun van Elia (de beheerder van het hoogspanningsnet) onder een statuut dat de wetenschappelijke vrijheid van de onderzoeksteams respecteert (vrijheid van onderzoek, communicatie en publicatie).

Fiche van het lokaal gezondheidsoverleg

In de fiche vind je meer informatie over de mogelijke gezondheidseffecten als gevolg van wonen in de buurt van hoogspanningslijnen.


	Zoek Geavanceerd zoeken... home \| contact \| sitemap \| publicaties \| vacatures \| english information
	U bent hier: www.lne.be → Thema's → Milieu en Gezondheid → Hoogspanning Info Onderzoek hoogspanning Gezondheidseffecten Resultaat consultatietraject hoogspanning Meer informatie Gezondheidseffecten Statistisch verband hoogspanning en leukemie bij kinderen Volgens bevolkingsonderzoek hebben kinderen die wonen in de buurt van hoogspanningslijnen mogelijk meer kans (statistisch verband) op leukemie. Het is echter niet duidelijk of het magnetisch veld dat ontstaat door de elektrische stroom door hoogspanningslijnen voor dat verhoogde risico verantwoordelijk is. Onderzoek (op cellijnen en proefdieren) kan geen uitsluitsel geven over een oorzakelijk verband tussen magnetische velden en een hogere kans op kinderleukemie. Het is dus niet zeker dat magneetvelden de oorzaak zijn van de toename van kinderleukemie. Kan het magneetveld de oorzaak zijn? Om te bewijzen dat magneetvelden leukemie bij kinderen veroorzaken, is bevestiging nodig uit bijkomend onderzoek zoals op proefdieren of op cellijnen. Dat is nodig om oa. het mechanisme aan te tonen dat verklaart hoe en of magneetvelden leukemie kunnen veroorzaken. Na meer dan 30 jaar onderzoek hebben wetenschappers nog steeds geen mechanisme kunnen vinden. Dat wil zeggen dat het niet zeker is dat magnetische velden leukemie bij kinderen kunnen veroorzaken. Een andere verklaring dan blootstelling aan magneetvelden is ook mogelijk. Zo kunnen ook andere omgevingsfactoren, of levensstijl zoals voeding, sociaal economische status, … een invloed hebben. Als het magneetveld de oorzaak is, hoe groot is dan het risico? De berekening van een verhoogd risico op kinderleukemie - of van het aantal extra gevallen kinderleukemie per jaar als gevolg van hoogspanningslijnen - is enkel mogelijk wanneer je veronderstelt dat magneetvelden de oorzaak zijn. Dat is niet aangetoond, onderzoek wijst enkel op een statistisch verband. Het magneetveld zou de kans op leukemie dan verdubbelen. In Vlaanderen krijgen ongeveer 3 op 100.000 kinderen leukemie. Dat betekent dat er per jaar ongeveer 50 kinderen leukemie krijgen. Een verdubbeling van het risico zou betekenen dat bij wonen in de buurt van hoogspanningslijnen 6 op 100.000 kinderen leukemie zouden krijgen. Rekening houdend met het aantal kinderen dat woont in de buurt van een hoogspanningslijn zou dat leiden tot 1 extra kinderleukemiegeval per 2 jaar. Meer dan 0,4 µT? Onderstaande figuren tonen tot op welke afstand van hoogspanningslijnen er meer dan 0,4 µT kan voorkomen. Je vindt gegevens over bovengrondse en ondergrondse lijnen die in Vlaanderen geplaatst zijn. De tabel is van toepassing voor een werkingscapaciteit van 50%, dat komt overeen met de gemiddelde belasting van een hoogspanningslijn gedurende één jaar. Resultaat consultatietraject hoogspanning Doel van de consultatie De mogelijke gezondheidsrisico’s van wonen in de omgeving van hoogspanningslijnen zijn al lang een bron van ongerustheid. Daarom werd in opdracht van de dienst Milieu & Gezondheid van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie een consultatietraject georganiseerd. Doel was om te komen tot een wetenschappelijk onderbouwd en maatschappelijk gedragen rapport met adviezen over het omgaan met hoogspanningslijnen en andere bronnen van magnetische velden. Hieronder vind je meer informatie over de mening van experts en stakeholders. Je kan ook onmiddellijk het eindrapport of een samenvatting van het eindrapport raadplegen. Mening van de experts De experts werden geconsulteerd om hun mening te geven over de wetenschappelijke kennis die bestaat over hoogspanningslijnen en het verband met kinderleukemie. Er is immers al heel wat onderzoek uitgevoerd naar het verband tussen hoogspanning en gezondheid. Daarom is het erg belangrijk om de kwaliteit van al de onderzoeken te beoordelen. De experts kwamen tot volgende conclusie: De experts geven aan dat de onderzoeken die het statistisch verband leggen tussen de magneetvelden van hoogspanningslijnen en kinderleukemie van goede kwaliteit zijn. Ze wijzen er ook op dat andere soorten onderzoek het mechanisme dat verklaart hoe magneetvelden van hoogspanningslijnen leukemie kunnen veroorzaken niet kunnen aantonen. Daarom kan je, volgens de meeste experten, niet van een oorzakelijk verband spreken. De experts geven aan dat er geen reden is om aan te nemen dat er een drempelwaarde voor het optreden van gezondheidseffecten is. Onder die drempelwaarde zouden dan geen effecten meer kunnen voorkomen. Uit bevolkingsonderzoeken komt wel dikwijls de waarde van 0,4 µT naar voren. Als je veronderstelt dat er een oorzakelijk verband is en dat de drempelwaarde 0,4 µT is, dan kan je berekenen hoeveel extra leukemiegevallen voorkomen in Vlaanderen als gevolg van de blootstelling aan magneetvelden. In Vlaanderen komen er zonder de mogelijke invloed van magneetvelden ongeveer 50 leukemiegevallen bij kinderen voor. Als je een oorzakelijk verband veronderstelt, zou blootstelling aan magneetvelden zorgen voor 1 extra geval om de 2 jaar. Volgens de experts is er, ondanks dat niet zeker is dat magnetische velden kinderleukemie kunnen veroorzaken, toch voldoende reden tot voorzorg. Ze geven aan dat er beleid nodig is om om te gaan met het onzekere gezondheidsrisico van magneetvelden. Mening van de stakeholders De maatschappelijke actoren hebben mogelijke maatregelen voorgesteld om de blootstelling aan magneetvelden te verminderen. Zij hebben hiervoor als input de resultaten van de consultatie van de experts gebruikt: De stakeholders geven aan dat een norm of aanbeveling aangewezen is. Die moet afgestemd zijn op de meest kwetsbare groepen, met name kinderen. Een beleidsplatform kan het opstellen van een norm of aanbeveling ondersteunen. De stakeholders vinden een centraal communicatieplatform erg nuttig. Dat platform moet de nodige informatie verzamelen over technieken, risico’s en beleidsmaatregelen en hierover een vertaalslag maken zodat die informatie beschikbaar is voor iedereen. Volgens de stakeholders kan onderzocht worden of bovengrondse lijnen ondergronds gelegd kunnen worden in bepaalde situaties. Boven ondergrondse lijnen is de zone waar er meer dan 0,4 µT voorkomt kleiner. Bedenkingen van de stakeholders bij deze maatregel zijn dat de kostprijs van ondergrondse lijnen hoger is. Bovendien blijkt het technisch erg moeilijk om 380 kV lijnen over meer dan 20 km ondergronds te leggen. De stakeholders stellen voor om te onderzoeken of het mogelijk is hoogspanningscabines in appartementsgebouwen niet in de omgeving van slaap- of leefkamers te plaatsen. Dat zou ook het aantal kinderen dat in contact komt met magnetische velden van meer dan 0,4 µT verminderen. Als er voor een norm gekozen wordt, dan zijn de stakeholders zijn van mening dat het technisch aanpassen of verplaatsen van installaties om de magneetveldzone te verminderen verder onderzocht moet worden. Maatregelen met betrekking tot deze aanpassingen moeten wel in samenspraak met de sector gebeuren. Volgens de stakeholders is de aanpassing van woningen en gebouwen om ze af te schermen van magnetische velden zinloos omdat dit technisch erg complex en erg duur is. Informatie over het consultatietraject samenvatting eindrapport eindrapport verslag mening experts verslag mening stakeholders deelnemers: experts en stakeholders Meer informatie Mira-rapport Milieurapport Vlaanderen (MIRA) beschrijft, analyseert en evalueert de toestand van het Vlaamse leefmilieu, bespreekt het gevoerde milieubeleid en blikt vooruit op mogelijke milieuontwikkelingen. MIRA Achtergronddocumenten bundelen kennis en informatie die als basis dienen voor de rapportering van milieu-indicatoren. Deze uitgebreide rapporten bieden dan ook een goed overzicht van de beschikbare kennis over het onderwerp in Vlaanderen. MIRA heeft in 2011 het achtergronddocument over niet-ioniserende straling geactualiseerd. In dat document kan je veel informatie vinden over de extreem laag frequente straling van hoogspanningslijnen. Je vindt er oa. informatie over de stand van zaken op het gebied van gezondheid. Belgian BioElectroMagnetic Group De BBEMG is een samenwerking van 5 onderzoeksgroepen van universiteiten en wetenschappelijke instellingen. De BBEMG onderzoekt de effecten van elektrische en magnetische velden die ontstaan bij het transport en het gebruik van elektriciteit. Op de site van de BBEMG kan je heel wat informatie vinden over magneetvelden en gezondheid.De onderzoeksprogramma's van de BBEMG worden uitgevoerd dankzij de financiële steun van Elia (de beheerder van het hoogspanningsnet) onder een statuut dat de wetenschappelijke vrijheid van de onderzoeksteams respecteert (vrijheid van onderzoek, communicatie en publicatie). Fiche van het lokaal gezondheidsoverleg In de fiche vind je meer informatie over de mogelijke gezondheidseffecten als gevolg van wonen in de buurt van hoogspanningslijnen.	Contactgegevens dienst Milieu & Gezondheid Verklarende woordenlijst Links Milieu en Gezondheid