Waar kan ik terecht met mijn milieuklacht?

Wat kan u doen..

bij milieuhinder veroorzaakt door een hinderlijke inrichting?

bij vragen over historische bodemverontreiniging?

bij geurhinder tengevolge het uitrijden van mest in een niet toegestane periode of op een niet toegelaten wijze?

bij gezondheidsklachten veroorzaakt door verontreiniging door een hinderlijk inrichting?

Ingeval van burenhinder: kleine ergernissen, storend geluid, overhangende takken, hinderlijke schoorsteen of dampafvoerkanaal, haangekraai, vuurtje stoken in de tuin, blaffende honden, vuilnis,…

Probeer in eerste instantie in dialoog te treden met uw buur (diegene die de hinder veroorzaakt). Doe dit zo snel mogelijk, vooraleer dat het probleem buiten proporties dreigt te groeien. Misschien is uw buur niet op de hoogte van het feit dat er zich een probleem stelt, of misschien onderschat hij of zij het probleem. Licht het probleem toe en geef aan waarom dit u stoort. Doe dit op een rustige, niet-aanvallende manier. Het is om die reden vaak niet aangewezen uw buur hierover aan te spreken op het moment dat de hinder zich voordoet, omdat u dan misschien geagiteerd en nerveus zal zijn.

De buur zal zich vaak verveeld voelen als hij/zij te horen krijgt dat hij/zij wrevel veroorzaakt, en zal in de toekomst misschien meer rekening gaan houden met uw ongemakken. Denk eraan, iedereen stoort wel’s iemand anders, alleen is het moment waarop het gebeurt en de mate waarin het gebeurt niet steeds gepast.

Als dialogeren tussen u beiden niet helpt, kan u de hulp inroepen van een go-between of bemiddelaar. Deze persoon kan luisteren naar beide invalshoeken en als ‘objectieve’ partij helpen zoeken naar een oplossing. Bemiddeling is meestal gratis, u kan hiervoor een beroep doen op de milieuambtenaar van uw gemeente of op een bemiddelaar die is aangesteld door het gemeentebestuur. Dikwijls is er nogal wat onduidelijkheid of betwisting over een eventuele normering of reglementering die van toepassing is. De bemiddelaar kan in voorkomend geval, voor zover relevant, de bestaande normen, de milieuwetgeving, het gemeentelijke bouwreglement of het politiereglement toelichten, en hij/zij kan aansturen op duidelijke afspraken tussen beide partijen.

Wanneer praten met uw buur niet mogelijk is, of wanneer het geen zoden aan de dijk brengt, zal u formele actie moeten ondernemen. Dit betekent in eerste instantie contact opnemen met uw gemeente en formeel de milieuhinder melden (klacht indienen). De gemeenteambtenaar is er aan gehouden uw melding te noteren en te onderzoeken. Deze ambtenaar zal nagaan of voldaan is aan de reglementering, en ingeval een inbreuk van het gemeentelijk politiereglement wordt vastgesteld, zal hij, ingeval het gemeentebestuur hierin heeft voorzien, een administratieve sanctie (geldboete) kunnen opleggen. De meeste gemeenten beschikken intussen over een centraal meldpunt voor milieuklachten dat u telefonisch of per mail kan bereiken. Voor de precieze gegevens kan u terecht op de webstek van uw gemeente. In de meeste gemeenten nemen de milieudienst (binnen de kantooruren) en de lokale politie (buiten de kantooruren) deze taak op zich. Niet altijd is de gemeente bevoegd of in staat om het door u gemelde probleem op te lossen. In voorkomend geval zal zij u wel kunnen doorverwijzen naar de juiste instantie. Zo zijn bij achterlaten van afval, afhankelijk van de locatie waar het afval is achtergelaten, naast de lokale politie ook het Agentschap Wegen en Verkeer, de NV Scheepvaart, Waterwegen en Zeekanaal NV, het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust, en Agentschap Natuur en Bos bevoegd.

Biedt al het voorgaande niet de verhoopte oplossing, dan kan u eventueel nog een aangetekende brief naar uw buur sturen en hierin uitleggen wat u wil verkrijgen. Als u binnen een redelijke termijn geen antwoord bekomt, kunt u de stap naar het vredegerecht zetten.

Bemiddeling heeft niks uitgehaald, de gemeente treedt om welke reden dan ook niet op (bv omdat er geen inbreuk op wetgeving of gemeentelijk reglement kan worden vastgesteld), of u wenst de gemeentelijke autoriteiten gewoonweg niet te betrekken. In voorkomend geval zal u zich moeten richten tot het vredegerecht . Het vredegerecht is een burgerlijke rechtbank die burengeschillen behandelt, en waar u zich kan beroepen op het algemeen burgerlijk recht, in het bijzonder de figuur van de burenhinder vervat in artikel 544 of de klassieke foutaansprakelijkheid vervat in artikel 1382 van het burgerlijke wetboek. Laat de nodige vaststellingen en eventueel processen-verbaal opmaken door lokale politie of gemeenteambtenaren, en verzamel zelf zoveel mogelijk bewijsmateriaal (eigen vaststellingen, tijdstippen van hinder, verklaringen van buren,...). Ingeval van een hinderlijke schoorsteen, ga ook na (of laat nagaan) of voldaan is aan NBN normen, die weliswaar geen formele verplichting inhouden, maar die, doordat ze een vertaling zijn van goed nabuurschap, wel als dusdanig kunnen geïnterpreteerd worden door de vrederechter. Dit alles kan u helpen wanneer u uw dossier behandeld wil zien bij deze rechtbank. Een verzoeningsprocedure is de interessantste oplossing. Dit kan schriftelijk of zelfs mondeling op de griffie, is gratis en geldt als een soort van bemiddeling door de vrederechter. Meer info hierover is te vinden in de brochure ‘De verzoening of minnelijke schikking’ van FOD Justitie. Wanneer een verzoeningsprocedure niets oplevert, kan de feitelijke procedure worden gestart. Voor de precieze te volgen procedures en financiële consequenties kan u in voorkomend geval een advocaat raadplegen (of gaat u even langs op het vredegerecht). Is een proces onafwendbaar, dan dient u zich op de rol te laten inschrijven op het vredegerecht. Vaak gaat deze procedure gepaard met een bezoek ter plaatse door de vrederechter.

Ingeval van milieuhinder die wordt veroorzaakt door een zogenaamde hinderlijke inrichting: geurhinder, geluidshinder, trillingsoverlast, lichthinder, luchtverontreiniging (rook, roet of stof), verontreiniging van bodem, oppervlaktewater en grondwater, onzorgvuldig omgaan met afvalstoffen, tekortkomingen met betrekking tot de veiligheid van de omgeving, niet naleven vergunningsvoorwaarden

Ook in dit geval kan u in eerste instantie, alhoewel minder evident, in dialoog proberen treden met een aanspreekpunt van het bedrijf. Sommige bedrijven hebben hiertoe een rechtstreekse communicatielijn met de omwonenden (via een meldingslijn bvb), en zullen de melding onderzoeken en het probleem zo snel mogelijk trachten op te lossen. Een bedrijfsleider heeft er immers geen baat bij in conflict te liggen met zijn buren.

Indien deze werkwijze geen of onvoldoende resultaat oplevert, kan u zich richten tot uw gemeentebestuur (centraal melpunt, cfr. hoger). De gemeente is bevoegd om toe te zien op de naleving van de milieureglementering die van toepassing is op de hinderlijke inrichtingen die zijn ingedeeld onder klasse II en III (de minst hinderlijke inrichtingen en activiteiten). Indien het gaat om een klasse I of IIA (meest hinderlijke) inrichting zal de gemeente u doorverwijzen naar de Vlaamse Milieu-inspectie, want dit type inrichtingen valt onder hun bevoegdheid. Ook wanneer een gemeentebestuur manifest weigert op te treden tegen zware milieuhinder die wordt veroorzaakt door een klasse II of III inrichting zal Milieu-inspectie optreden in de plaats van de gemeente.

Goed om weten: als er sprake is van een wetsinbreuk, kan u als burger bij de burgemeester, gouverneur of toezichthouder een gemotiveerd verzoek tot bestuurlijke maatregelen indienen. Voor de precieze procedure verwijzen we naar de wetgeving ter zake (Besl. Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot uitvoering van titel XVI van het decreet houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid, afd. IV Verzoek tot oplegging van bestuurlijke maatregelen).

Indien u van oordeel bent dat uw dossier door de gemeentediensten niet correct wordt behandeld, kan u klacht indienen bij de ombudsdienst van uw gemeente (vraag na wie binnen uw gemeente de klachtenmanager is). Deze onpartijdige instantie zal dan nagaan of de betrokken dienst of gemeenteambtenaar al dan niet correct heeft gehandeld en zal eventueel hiervan verslag uitbrengen aan het gemeentebestuur. Krijgt u geen bevredigend antwoord van de klachtenbehandelaar, dan kan u klacht indienen bij de gouverneur van uw provincie of bij de Vlaamse minister voor binnenlands bestuur. De gouverneur of minister zal op basis van een onderzoek beslissen om al dan niet op te treden tegen het gemeentebestuur.

Als u zich onheus behandeld voelt door een dienst van de Vlaamse overheid (bv de Vlaamse Milieu-inspectie), kan u terecht bij de Vlaamse ombudsdienst.

U kan zich tenslotte ook bij de strafrechtbank laten beroepen op onder meer artikel 561 (nachtrumoer), en 563 (iemand hinderen) van het strafwetboek. Dan volstaat u met burgerlijke partijstelling, de bewijslast wordt verzameld door het parket of onderzoeksrechter en de strafrechter kan maatregelen opleggen om de toestand te normaliseren. Dit is echter een duurdere aangelegenheid en al zeker niet erg geschikt in geval van een burenruzie, de kans op seponering is immers niet onrealistisch.

Ingeval van vragen over de milieuvergunning van een bedrijf:

Hiervoor kan u steeds terecht op de milieudienst van uw gemeente.

Ingeval van vragen over historische bodemverontreiniging:

Hiervoor kan u bij de OVAM terecht.

Ingeval van hinder veroorzaakt door het uitrijden van mest in een niet toegestane periode of op een niet toegestane wijze:

Hiervoor kan u bij de Mestbank van de Vlaamse Landmaatschappij terecht.

Ingeval van gezondheidsklachten die in verband staan met hinderlijke inrichtingen:

Hiervoor kan u terecht bij de afdeling Toezicht Volksgezondheid van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.