| Milieuhinder en -klachten | ||
| Geluidshinder | ||
| Geurhinder | ||
| Lichthinder | ||
| Stiltegebieden | ||
Toestand
Definities
Bronnen
Gehinderden
Definities
Lichthinder
Lichthinder noemt men ook wel de overlast die mens en dier ondervinden van kunstlicht. Dat kan gaan om een gevoel van onbehagen, regelrechte verblinding door bijvoorbeeld direct zicht op een lamp of verstoring van avondlijke en nachtelijke activiteiten zoals bijvoorbeeld sterrenwaarnemingen.
Lichtvervuiling
Lichtvervuiling wordt omschreven als de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving veroorzaakt door het overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht. Hierbij denken we aan overbelichting of onbenutte en onoordeelkundige verlichting.
Hemelgloed of sky glow
Hemelgloed of lichtsluier is het gevolg van weerkaatsing van zichtbare en niet-zichtbare straling op gasmoleculen, waterdamp en stofdeeltjes in de lucht. Er bestaan twee soorten hemelgloed. Enerzijds is er de natuurlijke sluier die veroorzaakt wordt door natuurlijke lichtbronnen zoals bijvoorbeeld de maan, anderzijds is er de kunstmatige hemelgloed, veroorzaakt door de directe en weerkaatste straling van kunstmatige lichtbronnen zoals lampen. De intensiteit van de lichtsluier wordt beïnvloed door de atmosferische omstandigheden en het vervuilingsniveau van de atmosfeer. Het is dus niet verwonderlijk dat de grootste lichtsluiers worden waargenomen boven grote stedelijke kernen. Maar ook sportvelden, bedrijfsterreinen, serres en andere sterk verlichte objecten kunnen van ver zichtbaar zijn door de lichtkoepel die ze veroorzaken.
Verblinding
Verblinding kan optreden als bij een bepaalde installatie de lichtbron rechtstreeks zichtbaar is en veel feller is dan de directe omgeving. Hierdoor kan het moeilijk worden om te zien en kan het doel van de verlichting tenietgedaan worden. Verblinding wordt onder andere veroorzaakt door slecht afgestelde verlichting bij wegverlichting, reclameverlichting, klemtoonverlichting of terreinverlichting.
Strooilicht of storend licht
Strooilicht kan omschreven worden als pandoverschrijdende verlichting, met andere woorden licht dat ergens terechtkomt waar het niet nodig of niet gewenst is. Het is licht dat relatief dicht bij de lichtbron wordt waargenomen. Voorbeelden van strooilicht zijn straatlantaarns of tuinverlichting die in de slaapkamer binnenschijnen, serres die heel de omgeving verlichten ...
Bronnen
Wegverlichting
Openbare verlichting wordt geïnstalleerd voor de verkeersveiligheid en zichtbaarheid en geeft heel wat mensen een veilig gevoel. Maar slecht gedimensioneerde en slecht geplaatste verlichtingsinstallaties verliezen ofwel rechtstreeks ofwel door weerkaatsing vaak heel wat niet-functioneel licht. Hierdoor kunnen ze de oorzaak zijn van verblinding en storend licht en bijdragen tot de kunstmatige hemelgloed.
Sportverlichting 
Om buitensporten ook na het vallen van de duisternis te kunnen beoefenen worden lampen, met vaak enorme vermogens ingezet. Verkeerd geplaatst en/of onvoldoende afgeschermd, kunnen deze spots heel wat hinder veroorzaken voor de omwonenden. Aangezien dergelijke velden vaak buiten stadskernen, dus in minder hel verlichte zones, worden aangelegd, betekenen ze ook een grote hinderbron voor astronomen.
Reclameverlichting
Op sommige plaatsen lijkt het wel een opbod aan veelkleurige lichtjes om toch maar de aandacht te trekken van voorbijgangers. Tot laat in de avond worden allerlei producten gepromoot ook terwijl er vaak niemand meer op straat aanwezig is. De meest gebruikte lichtbronnen zijn verlichte reclamepanelen, lichtreclames en verlichte etalages. Deze reclameverlichting blijft vaak tot in de nachtelijke uurtjes branden en leidt tot een groot energieverbruik en vaak voor hinder bij de omwonenden. Ook de verkeersveiligheid kan in het gedrang komen: de automobilist wordt immers afgeleid door al deze kleurrijke verlichting.
Klemtoonverlichting en decoratieve verlichting
Veel monumenten en gebouwen worden tot laat in de avond of heel de nacht verlicht. Maar vaak wordt er weinig of geen aandacht besteed aan de manier van verlichten. Grote schijnwerpers die het monument van onderuit beschijnen, stralen vaak een groot deel van hun licht naast het monument en zijn soms tot ver in de omtrek zichtbaar. Steeds meer bedrijfsgebouwen, huizen en tuinen worden om decoratieve redenen of om veiligheidsredenen heel de nacht verlicht. Nochtans is het vaak niet nodig om heel het gebouw of de tuin te verlichten gedurende de volledige nacht. Bewegingsdetectoren die een lamp laten aanspringen als er iemand het gebouw nadert, zijn dikwijls een effectiever middel om ongewenste bezoekers af te schrikken.
Het gebruik van lasers om de aandacht te trekken voor discotheken, bioscopen en speciale gebeurtenissen, zorgt vaak voor overlast bij omwonenden en bovendien wordt het licht rechtstreeks de hemel in gestuurd en gaat dus integraal verloren.
Terreinverlichting
Ook heel wat terreinen zoals bijvoorbeeld parkeerplaatsen worden 's nachts verlicht onder andere omwille van veiligheidsredenen. Dit wordt vaak gedaan door middel van (enkele) hoge verlichtingspalen. Dit geeft echter zeer vaak aanleiding tot lichthinder en lichtverontreiniging omdat ook een groot deel van de omgeving mee wordt verlicht. Het gebruik van meer en lagere verlichtingspalen biedt hier een oplossing.
Assimilatieverlichting in de landbouw
Assimilatieverlichting wordt gebruikt om bepaalde planten- en groentesoorten sneller te laten groeien. Momenteel wordt in Vlaanderen assimilatieverlichting vooral gebruikt bij de kweek van rozen. Maar bijvoorbeeld in Nederland is er een tendens om ook meer en meer groenten te belichten. Voor deze belichting worden lampen met groot vermogen gebruikt. Het licht dat verloren gaat via de zijwanden en de bovenkant van de serres is een belangrijke oorzaak van storend licht en veroorzaakt mee hemelgloed.
Gehinderden
In december 2000 - januari 2001 werd in opdracht van de Vlaamse overheid voor de eerste maal een grootschalig schriftelijk leefomgevingsonderzoek uitgevoerd, waarbij naar de hinderbeleving van de bevolking in Vlaanderen inzake lawaai, stank en lichtvervuiling werd gepeild. Deze enquêtering had het karakter van een nulmeting en wordt kortweg SLO-0 genoemd. Evoluties kunnen in de toekomst worden opgevolgd door de type-enquête regelmatig te herhalen. Een eerste herneming is uitgevoerd in de eerste helft van 2004 (SLO-1). In 2001 bleek 5,3 % van de ondervraagde burgers enige hinder van kunstlicht te ondervinden. In 2004 was er een lichte maar geen significante daling merkbaar tot 4,1 % tenminste tamelijk gehinderden.