1 jaar AMMC

Exact één jaar geleden werd in LNE-zine het artikel “Een nieuwe kijk op milieuhandhaving” gepubliceerd. Hierbij kwam ook de nieuwe afdeling Milieuhandhaving, Milieuschade en Crisisbeheer (AMMC) in het vizier. AMMC staat in voor de bestuurlijke sanctionering van het milieuhygiëne- en milieubeheerrecht, voor de coördinatie van de opdrachten die voortvloeien uit het Milieuschadedecreet en voor de LNE-coördinatie bij ernstige milieu-incidenten.

Milieuhandhaving

Vooreerst de pijler milieuhandhaving. Het Milieuhandhavingsdecreet heeft het accent van de louter strafrechtelijke milieuhandhaving naar een gemengd handhavingsmodel met een belangrijke bestuurlijke component verlegd. Dat de piste van de bestuurlijke sanctionering vlot ingang heeft gevonden, blijkt uit de cijfers die AMMC na 1 jaar werking kan voorleggen: tot nu toe hebben de parketten al meer dan 700 processen-verbaal voor bestuurlijke beboeting doorverwezen naar AMMC. Hierbij zitten heel wat PV’s inzake illegale afvalverbranding en sluikstort. Ongeveer een kwart van de dossiers heeft betrekking op schendingen van het milieuvergunningendecreet en Vlarem, en ook een kwart betreft schendingen van het milieubeheerrecht. De kleinere milieu-inbreuken werden gedepenaliseerd en vormen duidelijk – en terecht – geen prioriteit bij het milieutoezicht: AMMC heeft momenteel slechts een 30-tal verslagen van vaststelling in behandeling.

Elk boetedossier wordt behandeld overeenkomstig de procedurevereisten in het licht van het legaliteits- en proportionaliteitsbeginsel en met respect voor de rechten van verdediging. Zo worden na ontvangst van het proces-verbaal, de verbalisant en de (vermoedelijke) overtreder in kennis gesteld van het feit dat AMMC de bestuurlijke procedure heeft opgestart. Daarna krijgt de (vermoedelijke) overtreder de mogelijkheid om zich schriftelijk te verweren, en op verzoek wordt een hoorzitting georganiseerd. In sommige gevallen wordt advies ingewonnen bij andere LNE-experten. AMMC onderzoekt elk dossier grondig alvorens gemotiveerd te beslissen of al dan niet een bestuurlijke geldboete wordt opgelegd. Het bedrag van de geldboete wordt bepaald op basis van een objectief beboetingskader dat AMMC heeft uitgewerkt per thema van milieuschending. Daarbij wordt rekening gehouden met de ernst (impact op het leefmilieu), de frequentie en de (verzachtende of verzwarende) omstandigheden waarin het milieumisdrijf zich heeft voorgedaan.

Sinds januari 2010 zijn de eerste termijnen om een boetebeslissing te nemen, verstreken. Sindsdien heeft AMMC meer dan 120 dossiers afgehandeld, waarvan in meer dan 90 dossiers een boete werd opgelegd. In de andere gevallen bleek het decreet niet van toepassing, bv. omwille van feiten die dateerden van vóór de inwerkingtreding van het milieuhandhavingsdecreet (1 mei 2009) of omdat de dader onbekend was. Intussen werden ook de eerste beroepen ingediend bij het nieuwe Milieuhandhavingscollege (www.mhhc.be).

AMMC kan samen met de bestuurlijke geldboete een vermogensvoordeelontneming opleggen: de winst die de overtreder gemaakt heeft of wat hij bespaard heeft, wordt op die manier afgeroomd. Bedoeling is o.a. om concurrentievervalsing tegen te gaan ten aanzien van bedrijven die wel investeren in milieuzorg. Dit najaar start AMMC een studie om een optimaal kader vast te stellen voor de adequate toepassing van dit nieuwe instrument.

Naast de bestuurlijke beboeting adviseert AMMC de minister van Leefmilieu in de beroepsprocedures tegen bestuurlijke maatregelen. Het voorbije jaar heeft AMMC een 30-tal beroepen behandeld. Ongeveer de helft van de beroepen wordt ingediend door personen of bedrijven aan wie een bestuurlijke maatregel is opgelegd. De andere helft is afkomstig van derde-belanghebbenden: zij stellen beroep in tegen de weigering van de toezichthouder tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel. Deze nieuwe ‘actie’mogelijkheid voor derden blijft dus geen dode letter.

Om samenwerkingsafspraken te maken en ieders optreden zo goed mogelijk af te stemmen, werd de werkgroep Milieuhandhaving opgericht, waarin zowel het departement als de agentschappen van het beleidsdomein LNE vertegenwoordigd zijn. Het overleg met externe actoren, zoals parketten, politie, gemeenten en provincies, Serv en Minaraad, gebeurt in de Vlaamse Hoge Raad voor de Milieuhandhaving (www.vhrm.be).

Milieuschade

Wat de pijler milieuschade betreft, werkt AMMC samen met andere afdelingen en de VMM, OVAM en ANB aan een leidraad waarin het decreet verder wordt geconcretiseerd. In de LNE-werkgroep Milieuschade werd ook de rol van het Departement LNE als ‘bevoegde instantie’ (her)bekeken. Het departement staat immers in voor de diverse opdrachten zoals bepaald in het Milieuschadedecreet: meer bepaald het aanwijzen van de exploitant die de milieuschade heeft veroorzaakt, het beoordelen van de ernst en omvang van de milieuschade, het opleggen van preventieve, inperkings- en herstelmaatregelen. De bedoeling is om bepaalde (delen van) van deze taken toe te wijzen aan de betrokken agentschappen (OVAM, ANB, VMM) omwille van hun ervaring en expertise in hun specifieke domein. Binnen het Departement LNE is AMMC het aanspreekpunt voor alles wat milieuschade aangaat.

De nieuwe regelgeving heeft een aantal duidelijke lijnen uitgetekend. De nieuwe bestuurlijke sanctionering is geen theorie gebleven, en heeft een geheel nieuwe dynamiek op gang gebracht. AMMC heeft er een intens en boeiend eerste jaar op zitten. We staan klaar voor een ongetwijfeld spannend vervolgverhaal: een gezond leefmilieu, mede dankzij een efficiënte en effectieve milieuhandhaving.

Tine Renders is beleidsmedewerker-jurist bij de afdeling Milieuhandhaving, Milieuschade en Crisisbeheer