De nasleep van de Top van Johannesburg

De Wereldtop Duurzame Ontwikkeling van september 2002 in Johannesburg heeft duurzame ontwikkeling opnieuw bovenaan de politieke agenda geplaatst. In de nasleep van deze Top worden op vele beleidsniveaus, inclusief het Vlaams niveau, initiatieven ontplooid om vorm te geven aan een versterkt duurzaamheidsbeleid.

De aandacht op de Wereldtop van Johannesburg ging ditmaal niet uit naar het maken van nieuwe globale afspraken, zoals het geval was op de Top over Milieu en Ontwikkeling in 1992 te Rio. Die Top resulteerde met name in nieuwe afspraken met al dan niet bindende werking, zoals het kaderverdrag inzake klimaat, het Biodiversiteitsverdrag, de Bossenverklaring en het Desertificatieverdrag. De Top van Johannesburg wilde in de eerste plaats een kader scheppen voor de effectieve uitvoering van al de gemaakte afspraken. Met het Johannesburg Plan of Implementation (JPoI) slaagde de Top van Johannesburg grotendeels in haar opzet. Er werden concrete doelstellingen en acties voorop gesteld (of herbevestigd) op een aantal cruciale domeinen zoals drinkwater, sanitaire voorzieningen, biodiversiteit, visserij, chemische stoffen, duurzame consumptie en productiepatronen, handel, landbouw,.... Hoe het allemaal concreet in zijn werk zou gaan en opgevolgd zou worden bleef weliswaar in het duister.

Daar kwam verandering in na de 11de VN Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (CSD) die in maart 2003 bijeenkwam. De CSD werd opgericht op de Top van Rio in 1992 en fungeert als de opvolgingsvergadering voor de afspraken die destijds werden gemaakt. Tijdens de recente 11de sessie van de CSD werd consensus bereikt over de inhoudelijke agenda van de komende 15 jaar en werden de modaliteiten waarbinnen de CSD zal functioneren vastgelegd. De Commissie voor Duurzame Ontwikkeling zal vanaf nu via tweejaarlijkse cycli functioneren, waarbinnen het eerste jaar bestemd is voor evaluatie, uitwisseling van ervaring en reflectie en het tweede jaar voor onderhandelingen op basis van de bevindingen uit het eerste jaar.

Zo werd gedurende de eerste CSD-cyclus (CSD 12 in 2004 en CSD 13 in 2005) gefocust op de stand van implementatie voor de thema’s water, sanitaire voorzieningen en menselijke nederzettingen. Om de complexiteit van deze thema's in de context van duurzame ontwikkeling ten volle te vatten, besliste men dat elk van de geselecteerde thema's bekeken moet worden vanuit het oogpunt van een reeks transversale thema's. Deze transversale thema's komen overeen met de elf hoofdstukken van het JPOI, met extra toevoeging van de thema's gender gelijkheid en onderwijs.

De activiteiten gedurende het eerste jaar waren grotendeels gebaseerd op de rapporten over de staat van de implementatie van de afspraken over duurzame ontwikkeling. De rapportering moet gevoed worden vanuit de verschillende beleidsniveaus, organisaties en maatschappelijke groepen. Vlaanderen heeft een belangrijke taak bij het rapporteren over de stand van zaken in de implementatie binnen de geselecteerde domeinen. De domeinen behoren immers grotendeels tot de gewestbevoegdheid. Naast rapportering is Vlaamse input eveneens noodzakelijk zijn bij de Belgische standpuntvorming die gedurende de hele CSD cyclus voortdurend omtrent allerlei documenten zal gebeuren.

Op het federale niveau worden twee werkgroepen opgestart: één rond water en sanitaire voorzieningen en één rond menselijke nederzettingen. De mandaten van deze groepen moeten nog verduidelijkt worden, maar ze zullen waarschijnlijk samen met de Dienst P62 van het Ministerie van Buitenlandse Zaken een coördinerende rol spelen bij de Belgische rapportering en bij de totstandkoming van Belgische standpunten in het CSD proces. Gedurende deze zomer werd het terrein door de coördinatoren van deze groepen afgetast. Begin september gaan deze groepen effectief van start. Om te voorzien in een Vlaams input die weegt op de besluitvorming in deze fora, werkt Vlaanderen momenteel een structuur uit die een vlotte werking en doorstroming mogelijk maakt.