Waardering van Ecosysteemdiensten

Beleidsbeslissingen zijn doorgaans gestoeld op een economische afweging, waarin de economische waarde van ecosysteemdiensten niet wordt meegerekend. Dit is immers niet mogelijk zolang er geen prijskaartje kan worden geplakt op de waarde van natuur en ecosysteemdiensten.

De Vlaamse overheid wil hier iets aan veranderen en voerde onlangs de volgende waarderingsstudies uit rond ecosysteemdiensten:

• Economische waardering van ecosysteemdiensten voor MKBA
• Ecosysteemdiensten in Vlaanderen - Een verkennende inventarisatie van ecosysteemdiensten en potentiële ecosysteemwinsten

• Economische waardering van ecosysteemdiensten voor MKBA 

Wie

Op vraag van het team Milieueconomie voerde een consortium van VITO, Ecobe (Universiteit Antwerpen) en IMV (Universiteit Amsterdam) een economische waarderingsstudie uit met als doel de ecosysteemdiensten van natuurlandschappen te beschrijven en zoveel mogelijk te kwantificeren om ze tot slot in geldtermen uit te kunnen drukken.

Waarom

Net zoals de OEI-leidraad in Nederland een aanvulling kreeg met kengetallen voor natuur, water en bodem, wil dit project onder meer een aanvulling zijn op de ‘Standaardmethodiek MKBA (maatschappelijke kosten-batenanalyses) voor infrastructuurprojecten in Vlaamse zeehavens’ van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken. Deze Standaardmethodiek is een leidraad met algemene richtlijnen voor MKBA´s van zeehavenprojecten. Ze houdt langs de kostenkant rekening met de gevolgen van een zeehavenproject op het milieu, maar neemt bij gebrek aan kengetallen de effecten op natuur en landschap enkel kwalitatief mee.

Daarnaast is het ook de bedoeling van dit project om een draagvlak te creëren voor het gebruik van MKBA´s en andere economische afwegingskaders in het beleidsdomein Leefmilieu, Natuur en Energie. Voor het Vlaamse natuurbeleid (via aankopen, subsidiëring, beheersovereenkomsten, beheer,…) is het immers belangrijk om niet enkel een zicht te hebben op de (budgettaire) kosten van natuur, maar ook om over een goede inschatting van de baten te beschikken.

Wat

In deze waarderingsstudie werd er dan ook naar gestreefd om onderbouwde en algemeen geldende kengetallen en waarderingsfuncties aan te reiken voor ecosysteemdiensten.

De studie bepaalt op basis van een literatuurstudie de economische waarde van de volgende regulerende diensten: de afvang van luchtvervuiling door vegetatie, waterzuivering, klimaatregulering en geluidsbuffering door bossen. De resultaten maken het bijvoorbeeld mogelijk te bepalen hoeveel CO₂ een bos kan opnemen of hoeveel nitraten een moeras uit het oppervlaktewater kan filteren, en hoeveel euro dit in onze Vlaamse samenleving waard is.

Om daarbij de culturele ecosysteemdiensten te kunnen waarderen, was ook onderzoek nodig naar de recreatiewaarde die wandelaars en fietsers aan natuur toekennen, en de waarde die mensen hechten aan het behoud van groen voor hun (klein)kinderen. 3000 mensen werden hiervoor bevraagd aan de hand van een keuze-experiment. Het resultaat leert dat Vlamingen bereid zijn om te betalen voor extra natuur en dat dit bedrag afhangt van de kenmerken van die natuur. Zo willen we bijvoorbeeld minder betalen voor natuur verder weg van de woonplaats. Het toegankelijk maken van een gebied voor fietsers en wandelaars heeft dan weer een positief effect op de waardering van de mensen.

Het eindrapport van deze studie _{(pdf - 4,5 Mb)} werd afgerond in maart 2010.

Ook de bijhorende praktische handleiding _{(pdf - 4,1 Mb)} met illustraties bij het gebruik van de resultaten kan u downloaden.

U kan ook een gedrukt exemplaar van deze handleiding bestellen via een mailtje naar tanya.cerulus@lne.vlaanderen.be 

The English summary of the valuation study on ecosystem services in Flanders is presented in the brochure "Valuation of Ecosystem Services" (2010) _{(.pdf - 1,73 Mb)}.  

Zowel het eindrapport als de handleiding zullen binnenkort lichtjes gewijzigd worden op basis van recente nieuwe inzichten. U zal de aangepaste versies dan via deze site  kunnen terugvinden.   

Om het toekomstig gebruik van de resultaten van deze waarderingsstudie over ecosysteemdiensten een stuk gemakkelijker te maken, ontwikkelden LNE, VITO en UA onlangs de rekentool Natuurwaardeverkenner.

NIEUW: NATUURWAARDEVERKENNER GELANCEERD

Deze rekentool werd ontwikkeld door VITO, LNE en UA en staat sinds september 2011 online. 

We hopen dat beleidsmedewerkers, vrijwilligers van natuur- en milieuverenigingen, ruimtelijke planners, consultants van studiebureau´s enz. er met deze tool in slagen de economische waarde van (veranderingen in)  culturele en regulerende ecosysteemdiensten op een toegankelijke manier in te schatten.

Dat is bijvoorbeeld erg nuttig in de context van een maatschappelijke kosten-baten analyse omdat het toelaat om de impact op ecosysteemdiensten van vb. een groot infrastructuurproject mee in rekening te brengen in dezelfde eenheid als de andere kosten- en batenposten. 

Wil je graag aan de slag?

Download dan ter voorbereiding de nota met een overzicht van de nodige locatiespecifieke data _{(.word - 145 kb)} en de handleiding 'Waardering van Ecosysteemdiensten' _{(.pdf - 4,1 Mb)} waarop deze tool gebaseerd is en waarin de toepassingsmogelijkheden en achterliggende formules worden verklaard.

Surf daarna naar de homepage van de Natuurwaardeverkenner en reken na registratie je eigen scenario´s uit.

Nog vragen?

Mail naar tanya.cerulus@lne.vlaanderen.be of hou deze site in de gaten voor toekomstige vormingssessies.

• Ecosysteemdiensten in Vlaanderen - Een verkennende inventarisatie van ecosysteemdiensten en potentiële ecosysteemwinsten

Parallel met de waarderingsstudie over ecosysteemdiensten heeft ANB de studie 'Ecosysteemdiensten in Vlaanderen' uitbesteed. Deze studie biedt een verkennende inventarisatie van ecosysteemdiensten in Vlaanderen en focust op de mogelijkheden tot het maximaliseren van ecosysteemdiensten.

Het eerste deel van de studie geeft informatie over de ecologische processen die aan ecosysteemdiensten ten grondslag liggen en geeft via overzichtskaarten een ruimtelijk inzicht in welke ecosysteemdiensten waar in Vlaanderen van belang kunnen zijn. Om het belang van ecosysteemdiensten en de koppeling tussen ecosysteemdiensten en natuurbehoud aan een breder publiek duidelijk te maken, werden in het tweede deel tevens vijf voorbeeldprojecten uitgewerkt.

 U kan het eindrapport van deze studie hier downloaden _{(pdf - 20,47 Mb)}. 

TEEB - The Economics of Ecosystems and Biodiversity

De voorbeelden waaruit blijkt dat ecosysteemdiensten erg belangrijk zijn voor de mensen worden steeds talrijker. Daarom heeft de Conventie voor Biodiversiteit in 2007 een mondiale studie opgestart, The Economics of Ecosystems and Biodiversity, zgn. TEEB. Deze studie wil het economisch belang van ecosysteemdiensten en de kosten van verlies van biodiversiteit in kaart brengen en methodes voor kosten-batenanalyses voor het behoud van biodiversiteit aanreiken.

Een eerste deel van deze TEEB-studie, namelijk het D1-rapport voor nationale en internationale beleidsmakers, werd eind 2009 gepubliceerd en kan u hier downloaden.

Het D2-rapport richt zich tot regionale beleidsmakers en -managers. Dit deel werd in 2010 gelanceerd en kan u hier downloaden.  

Deze studies tonen aan dat de natuur niet onuitputtelijk is, en dat behoud van biodiversiteit en gezonde ecosystemen cruciaal zijn voor ons eigen bestaan - een boodschap die in het Internationaal jaar van de Biodiversiteit klonk als een alarmbel.