Milieubaten of milieuschadekosten – waarderingsstudies in Vlaanderen

Na de publicatie van het LNE-rapport “milieubeleidskosten – begrippen en berekeningsmethoden” in juli heeft de Afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid van het Departement LNE niet stilgezeten. Nu alle soorten milieubeleidskosten gedefinieerd en samengebracht werden in één rapport, mochten de milieubaten als keerzijde van de medaille natuurlijk niet achterblijven. Complementair aan het rapport milieubeleidskosten gaat weldra dan ook het LNE-rapport “Milieubaten of milieuschadekosten – waarderingsstudies in Vlaanderen” ter perse (en is naar verwachting begin 2008 beschikbaar).

Soms kan het voor een beleidsmaker voldoende zijn om de baten van een bepaald milieubeleid in fysieke termen te kennen, bijvoorbeeld het vermeden aantal vroegtijdige sterfgevallen door het voorkomen van zomersmog. Maar om bv. de afweging te maken tussen enerzijds geurhinder voor omwonenden en anderzijds hoge investeringskosten om een fabrieksinstallatie stankvrij te maken, zou het nuttig zijn om die baten van verminderde stankhinder in euro’s te kunnen uitdrukken. Ook om bv. te bepalen hoe hoog een milieuheffing op een bepaalde vervuilende activiteit moet zijn om het principe ‘de vervuiler betaalt’ correct toe te passen, moet de milieuschade door deze vervuiling in geldtermen bepaald worden.

De meeste milieubaten zijn echter goederen of diensten die niet op een markt verhandeld worden (je kunt bv. geen stilte kopen). Er zijn dus ook geen marktprijzen die hun waarde in euro’s uitdrukken. Daarom hebben milieueconomen specifieke technieken ontwikkeld om de waarde van milieugoederen en -diensten toch te kunnen schatten.

Dit LNE-rapport licht de belangrijkste theoretische elementen over het waarderen van milieubaten toe. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de verschillende waarderingstechnieken en krijgt de lezer aanbevelingen over welke techniek waarvoor gebruikt kan worden.

Het belangrijkste deel van het rapport is het overzicht van de 11 waarderingsstudies die tot nu toe in Vlaanderen zijn uitgevoerd. Deze studies snijden allerlei thema’s aan. Veel gaan over natuurgebonden waarden: Heverleebos en Meerdaalwoud, Vlaamse parken en natuurherstel in de Hemmepolder. In het kader van het Sigmaplan is er waarderingswerk verricht over natte natuur in het Schelde-estuarium. Ook watergerelateerd is de studie over de milieuschadekosten van olielozingen in de Noordzee en een meer algemene waarderingsstudie over de waarde van goede waterkwaliteit. De waarderingsstudie over geurhinder is voorlopig de enige over hinderthema’s. Er zijn twee studies over bodemverontreiniging, waarvan één specifiek over de bodemvervuiling in Zelzate en Overpelt-Lommel. Ten slotte zijn de gezondheidskosten van luchtverontreiniging door elektriciteitsproductie en door wegverkeer in kaart gebracht.

We hebben deze studies niet aan een evaluatie onderworpen, maar wel getracht zo duidelijk mogelijk elk waarderingsonderzoek samen te vatten op basis van de beschikbare rapporten of publicaties en de bevraging van de auteurs en opdrachtgevers.

Op het moment dat dit rapport in opmaak is, lopen weer een viertal nieuwe projecten. Recente projecten op initiatief van het departement LNE zijn: “Gezondheidskosten door luchtverontreiniging” en “Natuur- en landschapsbaten in zeehavens”.

De achterstand tussen Vlaanderen en internationale zwaargewichten bij het gebruik van maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA) en het uitvoeren van originele waarderingsstudies wordt stilaan kleiner, maar toch heeft Vlaanderen op dit vlak nog een lange weg af te leggen.

We hopen alvast dat iedereen die zelf een waarderingsstudie of een MKBA overweegt, gebruikt of uitvoert in de rapporten “milieuschadekosten en milieubaten” en “milieubeleidskosten” een goede basis vindt om hiermee aan de slag te gaan.

Beide documenten kunt u gratis verkrijgen bij de Afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid via een mailtje naar tanya.cerulus@lne.vlaanderen.be of downloaden via http://milieueconomie.lne.be.

Sara Ochelen en Tanya Cerulus zijn milieueconomen bij de dienst Beleidsvoorbereiding en evaluatie van de afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid.