Verlies aan biodiversiteit: internationale onderhandelingen over verdere aanpak

Voor Vlaanderen namen Griet Verbeke en Els Van de Velde van de afdeling Internationaal Milieubeleid en Els Martens en Carl De Schepper van het Agentschap voor Natuur en Bos deel aan de onderhandelingen.

Conventie en Conferentie

De Conventie inzake Biologische Diversiteit (CBD) heeft als hoofddoel het behoud en duurzaam gebruik van biologische diversiteit en een billijke verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische bronnen. Tweejaarlijks houden de landen die partij zijn bij het verdrag een conferentie. Voor de CBD is 2010 een mijlpaal: alle partijen zullen nagaan hoever ze staan in het bereiken van de 2010-biodiversiteitsdoelstelling. Dit zal centraal staan tijdens COP-10 (of de 10de Conferentie der Partijen) die in het najaar van 2010 georganiseerd wordt in Nagoya (Japan), net de periode dat België het voorzitterschap van de Europese Unie waarneemt. België zal dus spreekbuis zijn voor de EU op deze volgende Conferentie.

De Vlaamse delegatie op COP-9

Agenda COP-9

COP-9 had een goed gevulde agenda, met aan aantal cruciale maar ook controversiële onderwerpen zoals landbouw-, bos- en mariene biodiversiteit, beschermde gebieden, invasieve soorten, access and benefit sharing (ABS), de 2010-doelstelling en de post-2010-discussie, biobrandstoffen, de relatie met klimaatbeleid, de samenhang met ontwikkelingssamenwerking, vereiste monitorings- en wetenschappelijke activiteiten, het gebruik van Clearing House Mechanism (CHM) voor informatieverspreiding en -uitwisseling, de financiële planning met betrekking tot het Global Environment Facility (GEF), het budget van de volgende biënnale, …

Resultaten COP-9

Na moeizame onderhandelingen bereikten de Partijen een akkoord over een tekst over de mogelijke positieve en negatieve gevolgen van de productie en het gebruik van biobrandstoffen op biodiversiteit, een primeur op mondiaal niveau. Het akkoord zorgt ervoor dat de CBD op internationaal niveau richting zal geven voor de ontwikkeling van duurzaamheidscriteria voor de productie en het gebruik van biobrandstoffen.

Er werd ook grote vooruitgang geboekt op het vlak van het opzetten van een globaal netwerk van mariene beschermde gebieden tegen 2012. De COP nam wetenschappelijke criteria aan voor de identificatie van mariene regio’s in gebieden buiten nationale jurisdictie die moeten beschermd worden.

Met betrekking tot klimaatverandering nam de COP de beslissing om strenge voorwaarden in te stellen op het bemesten van de oceanen met ijzer om meer CO2-absorberende algen te laten groeien. Er is nog te veel wetenschappelijke onzekerheid om dit op grotere schaal uit te voeren.

Nog in relatie tot de actuele discussie over de opwarming van de aarde en de klimaatsverandering werd overeengekomen een proces te initiëren waarbij vanuit biodiversiteitoogpunt input gegeven wordt aan de klimaatsonderhandelingen.

Akkoord over protocol in 2010

Maar het moet gezegd, één van de belangrijkste doorbraken tijdens deze onderhandelingen was het akkoord over een tijdspad en werkplan om tegen de volgende COP in 2010 tot een internationaal regime te komen dat de soevereine rechten van de Staten erkent over eigen genetische hulpbronnen die van belang zijn voor bvb. landbouwgewassen en andere planten- of diersoorten. Hierbij zou er gestreefd worden naar een internationale overeenkomst (juridisch: een protocol bij het Verdrag) die deels bindende en deels indicatieve bepalingen zou bevatten. De rechten van de inheemse volkeren zouden hierbij mee in rekening worden gebracht. Ondanks nog een aantal openstaande vragen, is het de bedoeling dat dit ontwerp van Protocol redactioneel afgerond zou zijn in de eerste helft van 2010, zodat dit protocol kan ondertekend worden door alle Verdragspartijen tijdens COP 10.

Bijdrage van Vlaanderen

Tijdens de conferentie werd ook ruimte voorzien voor een ministerieel segment. Voor België nam minister Crevits deel aan deze ministeriële onderhandelingen. Vlaanderen maakte van de gelegenheid gebruik om vooral de synergie en interactie tussen biodiversiteit en klimaat te benadrukken. Ook het belang van beschermde gebieden werd in de Belgische interventie onderstreept. Het bleef niet alleen bij woorden, want minister Crevits voorzag ook financiële ondersteuning voor beide processen.

Tijdens een Vlaams side-event ondertekende Minister Crevits de ‘Countdown 2010 Declaration’. Dit is een initiatief van IUCN (World Conservation Union) om bij te dragen in het bereiken van de 2010-biodiversiteitsdoelstelling. Naast minister Crevits kwamen ook Ignace Schops, directeur van het Nationaal Park Hoge Kempen, en Jan Stevens en Peter Baert van het Provinciaal Natuurcentrum Limburg aan het woord. Het engagement voor het behoud van biodiversiteit vanwege de provincie Limburg en alle deelgemeenten die elk, een voor hun gemeente typische, maar bedreigde dier- of plantensoort hadden geadopteerd, stond daarbij centraal.

Voorbereiding COP-10

Het spreekt vanzelf dat er tussen nu en de volgende Conferentie in COP-10 nog heel wat werk moet gebeuren, onder meer rond het bereiken van de 2010-doelstelling, ABS of het voorbereidende werk voor een nieuw Strategisch Plan (2011-2022). België moet als voorzitter van de EU op dat ogenblik dus goed voorbereid zijn om een zo gunstig mogelijk onderhandelingsresultaat te bereiken.

Griet Verbeke en Els Van de Velde zijn beleidsmedewerkers Internationaal Milieubeleid bij de Afdeling Internationaal Milieubeleid (AIM)