20 jaar na RIO: naar een nieuwe top over duurzame ontwikkeling

Nieuwe top: UNCSD 2012

De voorbereidende onderhandelingen om tot dit akkoord te komen waren lang: weken werd onderhandeld, of het nu een top op niveau van staatshoofden en regeringsleiders dan wel een evenement op niveau van de vakministers zou worden, hoe lang de top zou duren, hoe het voorbereidende proces eruit zou zien, wat op de agenda zou staan…

Uiteindelijk werd beslist dat de conferentie de 'United Nations Conference on Sustainable Development' (UNCSD 2012) zou heten. De conferentie heeft drie doelstellingen:

1. het politieke engagement voor duurzame ontwikkeling garanderen

2. evalueren waar we 20 jaar na de Wereldtop in Rio staan

3. aandacht voor nieuwe en dringende problemen waarmee we globaal te kampen hebben

Daarnaast werden twee specifieke thema’s bepaald voor de Conferentie: groene economie in de context van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding enerzijds en het institutionele raamwerk voor duurzame ontwikkeling anderzijds.

Ook het voorbereidend proces naar de Conferentie werd vastgelegd: 3 voorbereidende vergaderingen – zogenaamde PrepComs - aangevuld met informele tussentijdse bijeenkomsten om op die manier meer vooruitgang te boeken in de onderhandelingen. Deze vergaderingen vinden alle plaats in de gebouwen van de VN in New York, enkel de laatste PrepCom en de conferentie zelf gaan – zoals 20 jaar geleden – door in Rio de Janeiro, Brazilië. De eerste twee PrepComs zijn ondertussen al achter de rug. Aan de tweede PrepCom die plaatsvond in maart 2011 namen twee onderhandelaars van het Departement LNE deel.

Kritische kanttekeningen

Wat de uitkomst en het politieke belang van de UNCSD 2012 uiteindelijk zal zijn, is nog af te wachten. Op dit ogenblik moeten een aantal kritische kanttekeningen gemaakt worden:

1. Er werd een uitgebreide structuur opgesteld voor de voorbereiding van de Conferentie. De voorzitter, twee covoorzitters, uitvoerende coördinatoren en een handvol regionale vertegenwoordigers maken allemaal deel uit van het Bureau. Dit is ingegeven door een streven naar evenwichtige (o.m. geografische) vertegenwoordiging, maar geeft wel de indruk dat men iedereen te vriend wil houden. Kwatongen beweren dat deze beslissing deel uitmaakt van de strategie voor het veilig stellen van een tweede ambtstermijn van de Secretaris-Generaal van de VN. In elk geval draagt een te groot Bureau niet echt bij tot de transparantie in rollen en verantwoordelijkheden

2. Van uitgesproken leiderschap van het Braziliaanse gastland is op dit moment amper sprake, dit bijvoorbeeld in tegenstelling tot de rol die Japan tijdens de Biodiversiteitstop of Mexico tijdens de klimaatonderhandelingen vorig jaar gespeeld hebben

3. De argwaan van ontwikkelingslanden ten opzichte van groene economie is groot en wordt door sommigen gezien als een soort nieuw groen protectionisme. Het is van essentieel belang dat de nadruk wordt gelegd op het feit dat groene economie een middel is om duurzame ontwikkeling te bereiken en geen doel op zich. Nieuwe acties in kader van groene economie doen met andere woorden de geleverde inspanningen rond het opstellen en uitwerken van duurzame ontwikkelingsplannen en strategieën niet teniet

4. De EU moet opletten voor de te sterke focus die zij legt op de thema’s van de Conferentie, waardoor ze voorbijgaat aan de drie doelstellingen, iets waar de ontwikkelingslanden op hun beurt belang aan hechten

5. Waar eerst gevreesd werd dat deze Conferentie lopende internationale onderhandelingen zou vertragen, lijkt de focus nu toch meer te gaan naar het wederzijds versterkend effect dat de Conferentie kan hebben op die onderhandelingen. Diverse processen hebben dit opgepikt, zoals de internationale onderhandelingen rond bossen, oceanen, biodiversiteit, habitats… Belangrijk is erop toe te zien dat we geen stappen terug zetten op wat reeds onderhandeld werd en achteraf gezien als vrij progressief kan beschouwd worden, zoals Agenda 21 die voortvloeide uit de Wereldtop in Rio (1992) of het Implementatieplan dat resulteerde uit de Wereldtop in Johannesburg (2002)

Cruciaal

Ongeacht de uitkomst van de UNCSD 2012 kan nu al gesteld worden dat 2012 een uiterst belangrijk jaar wordt in de multilaterale milieuonderhandelingen: naast een aantal cruciale onderhandelingsmomenten over zowel klimaat als biodiversiteit, zal er ook veel aandacht gaan naar hoe het internationaal milieubeheer en de governance structuur voor duurzame ontwikkeling eruit zou kunnen zien. Deze debatten zullen ergens moeten uitmonden en bij voorkeur resulteren in een versterkte VN.

Griet Verbeke is diensthoofd bilateraal en multilateraal milieubeleid bij de Afdeling Internationaal Milieubeleid