Organisatie van de Europese Unie

De Europese Unie bestaat momenteel uit 27 lidstaten. Binnen de EU werden verschillende instellingen opgericht die de EU beheren en van wetgeving voorzien. De drie belangrijkste instellingen binnen de Europese Unie zijn:

• het Europees Parlement (vertegenwoordigt de Europese burgers);
• de Raad van de Europese Unie of de Europese Raad (vertegenwoordigt de nationale regeringen);
• de Europese Commissie (vertegenwoordigt het gemeenschappelijk belang van de EU).

Andere instellingen zijn het Hof van Justitie, de Europese Rekenkamer, het Europees economisch en Economisch Sociaal Comité, het Comité van de regio’s, de Europese Centrale Bank, en de Europese Investeringsbank.

De Europese Commissie is het uitvoerende orgaan van de EU. Ze ontwerpt voorstellen voor nieuwe Europese wetten, die aan het Europees Parlement en de Raad worden voorgelegd. De Commissie houdt zich verder ook bezig met de implementatie van het EU-beleid en controleert of de Europese verdragen en wetten worden nageleefd. Indien nodig treedt zij op tegen overtreders en brengt hen eventueel voor het Europees Hof van Justitie.

Verder is de Commissie ook verantwoordelijk (samen met de Europese Rekenkamer) om de communautaire begroting te beheren, waarna deze door het Europees Parlement en de Raad dient te worden goedgekeurd.

Het Europees Parlement wordt om de vijf jaar verkozen door de Europese burgers. Het Europees Parlement stelt – samen met de Raad van de Europese Unie - Europese wetgeving vast, op basis van voorstellen van de Europese Commissie.

De Raad van de Europese Unie is samen met het Europees Parlement verantwoordelijk voor het vaststellen van EU-wetten. Verder is de Raad ook bevoegd voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid  en voor politiële en justitiële samenwerking in strafzaken.
De Raad bestaat uit ministers van de nationale regeringen van alle EU-landen.

Elke zes maanden neemt een ander EU-land het voorzitterschap van de EU op zich. Deze lidstaat is dan verantwoordelijk is voor het bepalen van de algemene politieke agenda en zit de bijeenkomsten voor. Zie pagina over het Europees Voorzitterschap voor meer info hieromtrent.

Bijeenkomsten worden georganiseerd in negen samenstellingen (“Raadsfilières”) en worden bijgewoond door de ministers die bevoegd zijn voor de te bespreken onderwerpen.

De verschillende Raadsfilières zijn:

• Algemene Zaken en Buitenlandse Betrekkingen (General Affairs and External Relations)
• Concurrentievermogen (Competitiveness)
• Economische en Financiële Zaken (Economic and Financial Affairs)
• Landbouw en Visserij (Agriculture and Fisheries)
• Milieu (Environment)
• Onderwijs, Jeugd en Cultuur (Education, Youth and Culture)
• Samenwerking op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken (Cooperation in the fields of Justice and Home Affairs)
• Vervoer, Telecommunicatiemiddelen en Energie (Transport, Telecommunications and Energy)
• Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Gezondheid en Consumentenbescherming (Employment, Social Policy, Health and Consumer Affairs)

Alle werkzaamheden van de Raad worden voorbereid of gecoördineerd door het Comité van Permanente Vertegenwoordigers (COREPER), samengesteld uit de permanente vertegenwoordigers van de lidstaten in Brussel. Bij de meeste landbouwaangelegenheden gebeuren deze voorbereidingen uitzonderlijk niet in de COREPER maar in een Speciaal Comité voor de Landbouw. De COREPER wordt bijgestaan en voorbereid door een aantal werkgroepen die uit ambtenaren van de nationale overheden bestaan.

Elk land heeft een aantal stemmen in de Raad, afhankelijk van zijn bevolkingsaantal en mits een aangepaste weging ten voordele van de kleinere landen. De meeste besluiten worden bij meerderheid van stemmen genomen, hoewel voor gevoelige kwesties op beleidsterreinen zoals belastingen, asiel en immigratie of buitenlands beleid unanimiteit vereist is.

Een aantal keer per jaar komen de presidenten en/of eerste ministers van de EU-landen samen in de Europese Raad (“de EU Top”). Tijdens deze topbijeenkomsten wordt het algemene EU-beleid bepaald. Mogelijk relevante onderwerpen voor de beleidsdomeinen milieu en energie die op een dergelijke Top worden besproken, zijn bijvoorbeeld klimaat, duurzame ontwikkeling en de Lissabonstrategie.

Hier vind je meer info over de voor het leefmilieu-domein relevante Ministerraden (Raad van de Europese Unie) en Europese Raad.