Verontreiniging door afvalstoffen

 

 

 

 

• De afvalproductie en de hieraan verbonden milieudruk is teruggedrongen tot een niet te vermijden minimum

 

 

 

 

 

Om deze doelstellingen te bereiken wil de Vlaamse overheid een hele reeks initiatieven ontplooien, zowel voor bedrijven als gezinnen. De nadruk ligt daarbij op preventie, hergebruik en recyclage.

Voor de bedrijven gaat het erom dat niet enkel de totale hoeveelheid afvalstoffen daalt, maar ook dat de schadelijke effecten ervan op het milieu voorkomen worden. Een project zal de doelstellingen inzake preventie, hergebruik en recyclage vastleggen en invullen voor bedrijfsafvalstoffen die prioritair moeten worden aangepakt. Bedrijven en bedrijfssectoren zullen zoveel mogelijk zelf hun verantwoordelijkheid moeten opnemen. De Vlaamse overheid zal in overleg met hen de meest aangewezen instrumenten uitbouwen.

Een project voor de brongerichte aanpak inzake preventie van bedrijfsafvalstoffen is voorzien. Bijkomende afvalstromen zouden onder de bijgestuurde aanvaardingsplicht kunnen vallen. Bijsturing is eveneens voorzien voor bestaande instrumenten zoals milieubeleidsovereenkomsten (MBO), de terugnameplicht van verpakkingen en de financiële aanmoedigingen voor preventieve maatregelen. Beleidsinstrumenten en regelgeving, zoals vergunningen, zullen steeds meer gebaseerd zijn op preventieve maatregelen en het principe van de best beschikbare technieken (BBT). Het spoor van sensibilisering en informatieverlening om hergebruik en preventie te stimuleren wordt verder gezet, onder meer door het aantonen van de (economische) voordelen van preventie en het bevorderen van milieugerichte productontwikkeling door de industrie. Inzake toepassing van productnormering en fiscale stimuli is onderzoek en verdere afstemming met de federale overheid voorzien.

Ook de toepassing van secundaire grondstoffen bij bedrijven wordt gestimuleerd. Verder komen er maatregelen om de afzet voor gerecycleerde materialen te vergroten.

Hoewel in Vlaanderen al een en ander werd bereikt, blijkt slechts een minderheid van de Vlamingen een milieuvriendelijk consumptiegedrag te vertonen. Bij de maatregelen om het huishoudelijk afval te verminderen staat het uitvoeringsplan Huishoudelijke Afvalstoffen 2003-2007 centraal. De Vlaamse overheid zal meer inspanningen leveren om de bevolking te sensibiliseren en te informeren. Een aantal maatregelen zijn er specifiek op gericht om de burger ertoe aan te zetten afvalbewust te consumeren en zijn aankoopgedrag te wijzigen. Een voorbeeld hiervan is het doorrekenen van de milieukosten. De verplichte selectieve inzameling van bepaalde fracties is een ander voorbeeld. Vlaanderen is in Europa weliswaar reeds koploper inzake selectieve inzameling, maar toch zullen ook hier verdere inspanningen nodig zijn. Een verbetering van de infrastructuur hiervoor moet hiertoe bijdragen. Het is ook de bedoeling het aanbod aan wegwerpverpakkingen te verminderen en het gebruik aan herbruikbare verpakkingen aan te moedigen. Kringloopcentra en herstelarbeid krijgen trouwens een belangrijke rol om het hergebruik van producten verder te bevorderen. Meer milieubewustzijn moet de Vlamingen er ook toe aanzetten om groente-, fruit en tuinafval (het zogenaamde GFT) thuis te composteren.

De bedoeling is de energierecuperatie uit hoogcalorisch afval te verhogen zonder bijkomende milieudruk te veroorzaken. Hoogcalorisch afval is afval met een grote warmteontwikkeling bij verbranding. Een project is voorzien waarin hoog- en laagcalorische afvalstromen worden geïnventariseerd en waarbij de mogelijkheden van omzetting van laag- naar hoogcalorisch afval worden onderzocht. Belangrijk is het nastreven van een betere kwaliteit van het geselecteerde hoogcalorisch afval. Een verhoogde verwerkingscapaciteit voor Vlaanderen wordt voorzien. Naar analogie voor recyclage worden voor de belangrijkste bedrijfssectoren kwantitatieve doelstellingen voor hoogwaardige terugwinning van energie vastgelegd. Ter ondersteuning van het beleid inzake energierecuperatie, wordt een gepast juridisch en economisch instrumentarium voorzien.

Hoewel het beleid erop gericht is zoveel mogelijk de definitieve verwijdering van afvalstoffen te vermijden, blijft storten en verbranding toch onvermijdelijk. Een strikte toepassing van de stort- en verbrandingsverboden voor recupereerbaar afval moet deze resthoeveelheid zoveel mogelijk beperken. Het is immers niet langer toegestaan brandbaar afval te storten en recupereerbaar afval te verbranden. De bevolking verzet zich trouwens steeds meer tegen verbrandingsinstallaties, omdat ze zich zorgen maakt over de mogelijke invloed ervan op menselijke gezondheid. Daarom streeft de overheid ernaar om de beschikbare capaciteit maximaal te benutten en technologische verbeteringen te stimuleren. Milieuheffingen worden verfijnd om het verbranden en storten van afval te ontmoedigen.

Om het beleid te evalueren en effectiever te maken moet de overheid permanent nagaan hoever men nog van de doelstellingen verwijderd is en of de huidige instrumenten en regelgeving zichtbare resultaten opleveren. Niet enkel moet het afvalstoffenbeleid beter toepasbaar zijn, maar ook moeten illegale praktijken van afvalbehandeling en ontwijkingsgedrag aangepakt worden.

Gezien het zwaartepunt van de beleidsvoorbereiding naar het Europees niveau verschuift, is het wenselijk dat het Vlaamse gewest nadrukkelijker aanwezig is in de gepaste fora. De internationale, Europese en nationale fora en het Vlaamse Gewest zullen hun uitwisseling van de kennis en resultaten van het afvalstoffenbeleid verbeteren.