Tijdelijke educatieve tentoonstelling

Tentoonstelling "Het landschap herschapen" van 13 mei 2011 tot 26 februari 2012.

In deze tentoonstelling komt u alles te weten over begrazing in het Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide, vroeger en nu.

Schapen op de heide in het verleden

Schapen zijn naar alle waarschijnlijkheid het oudste vee binnen Europa. De schapenteelt was in de Kempen van groot belang. Ze waren gemakkelijk te houden als kuddevee en leverden de bevolking voedsel en kleding. Tot in 1912 waren in de omgeving van Kalmthout nog schaapherders actief.
Schapen gaven naast wol en melk ook vlees en kaas. Ook de huiden werden gebruikt om kledij te maken. In de vroege landbouw was het schaap bovendien de voornaamste leverancier van mest en zo onmisbaar voor de graanteelt.
De Antwerpse zandstreek en de Kempen waren de enige streken van ons land waar mest in de stal zelf werd bewaard. Om zo weinig mogelijk mest te laten verloren gaan, werden schapen bij ons, in tegenstelling tot elders in Europa, dagelijks gestald. Overdag verbleef de kudde op de heide.

Met de dieren op stap

Niet enkel schapen, maar ook koeien en varkens werden gehoed.
Een herder bracht zijn schapen naar woeste gronden. Met behulp van één of meerdere herdershonden dreef de herder zijn kudde bijeen.
De koewachter ging met de koeien naar plaatsen waar gegraasd kon worden, terwijl de varkenshoeder met de varkens naar de eikenbossen trok.

Begrazing in natuurgebieden

In vele (natuur)gebieden wordt begrazing door natuurlijk wild zoals konijnen en reeën uitgevoerd. Ook gedomesticeerde grazers kunnen worden ingezet om in een afgerasterd gebied of onder hoede van een herder te grazen en een meer natuurlijk ecosysteem te ontwikkelen. Ging het vroeger om producten van het vee (vlees, huiden, melk, wol, mest) als einddoel, nu gaat het om het beheren van natuur- en landschappen als productiedoel.
Reeds meer dan 30 jaar worden heideschapen en andere begrazers ingezet bij het beheer van de Kalmthoutse Heide. Mede door deze begrazing wordt het heidelandschap open gehouden en blijft de heide jong en vitaal. Vanaf 16 mei 2011 zal er terug gewerkt worden met een gehoede kudde, die geleid wordt door een herder en getrainde honden. Deze kudde zal bestaan uit ongeveer 300 volwassen moederdieren, eventueel met lammetjes. Daarnaast zullen ook nog steeds een honderdtal schapen extensief grazen binnen de permanente rasters. Ook de twee groepen Gallowayrunderen blijven hun aandeel in de begrazing leveren.

Interactieve tentoonstelling?

Wil je nog meer te weten komen over begrazing met schapen, runderen en paarden? Met allerlei leuke doe-opdrachten ontdek je waarom deze dieren worden ingezet voor natuurbeheer. Daarnaast zijn er nog een aantal foto’s en verrassende weetjes over de herder met zijn schapen.

Praktische info

Van 13 mei 2011 tot 26 februari 2012 dagelijks gratis te bezoeken. Uitzonderlijk gesloten op 1 juli 2011.
Openingsuren: weekdagen 9-17u; zaterdag, zon- en feestdagen 14-17u.