| Algemeen aanbod | ||
| Aanbod per doelgroep | ||
| Praktisch | ||
Secundair onderwijs
De Helix ontwikkelde 15 verschillende programma’s voor elke graad van het secundair onderwijs en ook specifiek voor B.S.O. en T.S.O. Er zijn zowel binnen- als buitenprogramma’s.
In de educatieve programma’s wordt rekening gehouden met de ontwikkelingsdoelen, de vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen van het secundair onderwijs.
Naast het overbrengen van nieuwe kennis wordt er aandacht besteed aan het bevorderen van systeemdenken, waardeontwikkeling, actiegerichtheid en het leren omgaan met emoties.
Bovenstaande vaardigheden zijn sleutelbegrippen in educatie voor duurzame ontwikkeling die als een rode draad terug te vinden is in de programma’s. Het gaat immers niet om een nieuw vak maar om het aanbrengen van bredere denkwijzen.
De Helix voorziet specifiek een interessante activiteitenreeks rond Milieu en Gezondheid voor elke graad van het secundair onderwijs, volledig ontworpen in overeenstemming met de nieuwe VOET. Uitgangspunt van dit project is de expo ‘De wereld van DALY’ die bezocht wordt in combinatie met de bijhorende programma’s. Ze geven een perfecte invulling aan de VOET ‘omgeving en duurzame ontwikkeling’ en aan andere contexten.
Een volledige lijst van beoogde vakoverschrijdende eindtermen in deze programma’s vind je op de website: http://www.lne.be/organisatie/centra/de-helix/aanbod-per-doelgroep/scholen/so
Zowel in het concept, de inhoud als de begeleiding door onze gidsen gaat extra aandacht naar het zelfontdekkend leren en worden nieuwe interactieve werkvormen gebruikt. Bovendien is elk programma beschreven in een complete leidraad die je op vraag kan verkrijgen. Hiermee kan je als leerkracht de begeleiding zelf opnemen; de nodige didactische materialen worden je immers ter beschikking gesteld. Uiteraard kan je steeds in het centrum terecht voor verder advies indien nodig.
Activiteiten secundair onderwijs : schooljaar 2011-2012
- Oriëntatietocht *
- Geo Platteland Speurtocht *
- Meer dan gras
- Biologisch wateronderzoek
- Biotoopstudie bos
- Landschapsstudie
- Roofvogels en hun leefmilieu
- Voorjaarsflora
- Bos- en landschapswandeling
- Veldwerk bos
- Veldwerk grasland
- Biologisch en chemisch wateronderzoek
- In de ban van de decibel (expo) + Decibels in de praktijk
* enkel door de leerkracht zelf begeleid
De wereld van DALY
Een expo over milieu en gezondheid met aanvullende activiteiten
Download hier het overzicht van de vakoverschrijdende eindtermen (VOET) (pdf, 32 kB)
voor de 4 bovenstaande activiteiten
Download hier het aanbod voor het secundair onderwijs 2011-2012 (pdf, 711 kB)
Oriëntatietocht
Deze tocht brengt de leerlingen bij de mooiste locaties in de omgeving van het Raspaillebos. Gestuurd door een pijltjesreeks en bewapend met kompas, stukjes topografische kaart en een vragenreeks doorlopen ze het parcours. En… voor de leerkracht is er ook de sleutel van het raadsel en de route!
Op het programma:
• oriëntatie met kompas
• hanteren van topografische kaart
• aandacht voor bosbeheer
• gebruik van infoborden in het bos
• herkennen van bomen en vruchten
• leren observeren
Doelgroep: 1ste graad secundair
Duur: 2.30 u.
Periode: het hele jaar
Meebrengen: laarzen, potlood
Gratis
Download hier:
Oriëntatietocht: opdrachtenreeks (pdf; 416 kB)
Oriëntatietocht: werkblad (pdf; 30 kB)
Oriëntatietocht: route (pdf; 888 kB)
Geo Platteland Speurtocht
De leerlingen zoeken een schat in kleine groepjes. Een gps wijst hen de weg naar vaste punten of waypoints waar ze langs moeten. Onderweg lossen ze vragen op over landschap, natuur en landbouw. De oplossingen leveren de coördinaten op die hen naar de schat leiden.
Deze tocht loopt over een erg gevarieerd parcours met akkers, weilanden, bossen, proefvelden van het instituut voor natuur- en bosonderzoek en een modern melkveebedrijf.
Op het programma:
• gebruik maken van een gps-toestel
• aandachtig observeren
• overleggen met medeleerlingen
• landschap, natuur en landbouw
Doelgroep: 2de graad secundair
Duur: 2 u.
Periode: april tot eind oktober
Meebrengen: laarzen, potlood
Prijs: waarborg voor het gebruik van de gps-toestellen
Meer dan gras
Elke schoolomgeving heeft wel een speel- of sportterrein dat met gras begroeid is. Bovendien is het milieu ermee gebaat dat je je te voet verplaatst naar het onderzoeksterrein.
Je voert in groepjes een biotoopstudie uit met als centraal thema ‘biodiversiteit’.
Op het programma:
• intro met een fotoreeks ‘graslanden'
• willekeurige bemonstering in 4 proefvlakken om de soortenrijkdom te bepalen
• herkennen van de kruidachtige planten met de zoekkaart ‘speelterreinen’
• meten van een abiotische factor naar keuze
• observatie van de invloed van de mens (het gebruik en het beheer)
• verzamelen van de onderzoeksgegevens van elke groep en mogelijke conclusies
• ordenen van de ‘graslanden’ volgens hun graad van natuurlijkheid
• zoeken naar tips om de biodiversiteit in de schoolomgeving te behouden
Doelgroep: 12-14 jaar
Duur: 1.30u
Periode: april en mei, september en oktober
Download hier:
Meer dan gras: handleiding (pdf; 788 kB)
Meer dan gras: werkbladen (pdf; 904 kB)
Biologisch wateronderzoek
Wat is het dagelijks gemiddelde waterverbruik van een Vlaming? Welke weg volgt het afvalwater? Hoe kan het gezuiverd worden? Vanuit dit perspectief wordt de weg van het afvalwater gevolgd in de tuin van De Helix. Via de rietvelden en de moeraszone belanden de leerlingen aan de poelen waar ze waterdiertjes verzamelen om deze daarna in het labo te determineren.
Op het programma:
• werking van de kleinschalige zuivering in de tuin
• waterdiertjes verzamelen, observeren en determineren
• bepalen van de biotische index
Doelgroep: 1ste graad secundair
Duur: 2 u.
Periode: april tot oktober
Meebrengen: laarzen, potlood
Download hier:
Biologisch wateronderzoek: handleiding (pdf; 186 kB)
Biologisch wateronderzoek: werkbladen (pdf; 257 kB)
Biologisch wateronderzoek: materiaal (pdf; 55 kB)
Biotoopstudie bos
Een bos is een samenleving waar elk organisme een belangrijke schakel vertegenwoordigt. De leerlingen gaan naar het bos en maken gebruik van meettoestellen, zoekkaarten en ander veldmateriaal om hun onderzoek uit te voeren.
Op het programma:
• bepalen van microklimaat
• meten van abiotische factoren van de bodem
• determinatie van bomen, struiken en bodemdiertjes
• invloed van de mens op het bos
• duurzaam bosbeheer
Doelgroep: 1ste graad
Duur: 2.30 u.
Periode: half maart tot half november
Meebrengen: laarzen, potlood
Download hier:
Biotoopstudie bos: handleiding (pdf; 1,4 MB)
Biotoopstudie bos: werkbladen (pdf; 2,7 MB)
Biotoopstudie bos: materiaal (pdf; 663 kB)
Landschapsstudie
Een landschap kan je bekijken door een louter fotografische bril. Tijdens deze wandeling wordt echter aandacht besteed aan heel wat aspecten die een omgeving vorm en kleur geven. De leerlingen ervaren zelf de aard van de bodem door kneden, de graad van de helling door klimmen, afstanden door schatten en meten. Ze zien het belang van begroeiing en kleine landschapselementen.
Op het programma:
• oriëntatie met kompas en andere technieken
• bodem, reliëf en erosie
• afstanden schatten en meten
• een helling beklimmen en berekenen
• landschapstypes herkennen
• invloed van de mens observeren
Doelgroep: 1ste graad secundair
Duur: 2.30 u.
Periode: het hele jaar
Meebrengen: laarzen, potlood
Download hier:
Landschapsstudie: handleiding (pdf; 430 kB)
Landschapsstudie: werkbladen (pdf; 343 kB)
Landschapsstudie: materiaal (pdf; 137 kB)
Landschapsstudie: fotobladen wegbermflora (pdf; 1,7 MB)
Roofvogels en hun leefmilieu
Roofvogels staan aan de top van de voedselpiramide. Daarom en ook omwille van hun indrukwekkende bouw stralen ze een natuurlijk gezag uit in hun leefomgeving. Welke prooien zoeken ze op en hoe gaan ze tewerk?
Op het programma:
• lichaamsbouw en jachttechnieken van dag- en nachtroofvogels
• braakballen pluizen
• rangschikken van botjes
• determineren van prooidieren a.d.h.v. het gebit
Doelgroep: 1ste en 2de graad secundair
Duur: 2 u.
Periode: het hele jaar
Voorjaarsflora
Als op jouw programma een bezoek naar één van de prachtige Vlaamse bossen op rijke leem- en zandleembodems staat, kan je met deze activiteit actief aan de slag.
Elk groepje krijgt een specifieke observatieopdracht om de voorjaarsflora te bestuderen: kleur, geur, ondergrondse structuur, in bloemtapijten of niet, … Meteen ontdek je heel wat over de vegetatieve voortplanting en de verspreiding van de voorjaarsflora.
Op het programma:
• herkennen van een 30-tal voorjaarsbloemen met de zoekkart 'voorjaarsflora'
• aandacht voor de kleur, de geur en de ondergrondse structuren, zoals de bol, de stengel en wortelknol, de wortelstok, ...
• verband zoeken tussen de levenswijze, de vegetatieve voortplanting en het voorkomen en de verspreidingswijze van de voorjaarsflora
• zorg dragen voor de voorjaarsflora
Doelgroep: 12 - 15 jaar
Duur: 2 u.
Periode: april en eerste helft van mei
Download hier:
Voorjaarsflora: handleiding (pdf; 247 kB)
Voorjaarsflora: werkbladen (pdf; 64 kB)
Bos- en landschapswandeling
Gevarieerd en voornamelijk praktijkgericht programma speciaal geselecteerd voor leerlingen van B.S.O. en T.S.O. De leerlingen verwerven inzicht door zelf aan de slag te gaan met kompas, topografische kaart, allergiegids en kruidengids, infoborden,…
Op het programma:
• oriënteren
• afstanden schatten en meten
• geneeskrachtige kruiden herkennen en hun werking opzoeken
• allergieverwekkers ontdekken
• functies van het bos en bosbeheer
• het bosreglement
• afbreekbaarheid van afval
• respect voor de natuur
Doelgroep: 1ste en 2de graad T.S.O. en B.S.O.
Duur: 2 u.
Periode: het hele jaar
Meebrengen: laarzen
Veldwerk bos
Programma waar de nadruk ligt op veldbiologisch onderzoek. De leerlingen passen de verschillende stappen van wetenschappelijk onderzoek ter plaatse toe: ze vergelijken de biodiversiteit van een populierenplantage met die van het oude boscomplex.
Op het programma:
• inoefenen van veldbiologische technieken zoals lijntransect en determinaties
• berekenen van biodiversiteitsindex
• invloed van traditioneel bosbeheer versus duurzaam bosbeheer
Doelgroep: 2de graad
Duur: 2.30 u.
Periode: april tot eind oktober
Meebrengen: laarzen
Download hier:
Veldwerk bos: handleiding (pdf; 740 kB)
Veldwerk bos: werkbladen (pdf; 945 kB)
Veldwerk bos: materiaal (pdf; 1,5 MB)
Veldwerk grasland
Op basis van de biologische waarderingskaarteenheden en determinatiefiches van grassen en kruiden, bepalen de leerlingen de ecologische waarde van 4 graslanden in de omgeving. Met informatie over de eigenaars en pachtovereenkomsten en de gegevens van het terreinwerk, beslissen ze welk grasland er het meest geschikt is om als botanisch waardevol grasland te laten evolueren.
Op het programma:
• visie en werking van natuurverenigingen
• de biologische waarderingskaart
• kleine landschapselementen
• determinatie van kruiden en grassen
• keuzes maken
• verdedigen van een visie
Doelgroep: 2de graad
Duur: 2.30 u.
Periode: april tot eind oktober
Meebrengen: laarzen, potlood
Download hier:
Veldwerk grasland: handleiding (pdf; 199 kB)
Veldwerk grasland: werkbladen (pdf; 240 kB)
Biologisch en chemisch wateronderzoek
Op vele plaatsen in Vlaanderen zuivert een grootschalige installatie het afvalwater. In de tuin van De Helix gebeurt dit kleinschalig door moerasplanten. De leerlingen onderzoeken het gezuiverde afvalwater in de poel op het einde van het circuit, zowel op chemische als biologische kwaliteit.
Op het programma:
• werking van de waterzuivering
• chemisch: bepaling van relevante parameters zoals zuurtegraad, hardheid, zuurstofgas en stikstofverbindingen met testkits
• biologisch: verzamelen, observeren en determineren van macro-invertebraten
• bepalen van de biotische index
Doelgroep: 2de en 3de graad
Duur: 2.30 u.
Periode: april tot eind oktober
Meebrengen: laarzen
Download hier:
Biologisch wateronderzoek (14-18 j): handleiding (pdf; 187 kB)
Biologisch wateronderzoek (14-18 j): werkbladen (pdf; 264 kB)
Chemisch wateronderzoek (14-18 j): handleiding (pdf; 309 kB)
Chemisch en biologisch wateronderzoek: werkbladen (pdf; 324 kB)
In de ban van de decibel + Decibels in de praktijk
Een expo over stilte en geluid
De Helix is gelegen in het Stiltegebied Dender-Mark. De expo past volledig in het decor en de sfeer van deze omgeving.
De leerlingen maken kennis met de fysica van het geluid. Toonhoogtes, geluidsniveaus, gehoordrempel, absorptie en reflectie worden zeer aanschouwelijk voorgesteld. De leerlingen kunnen inzoomen op geluid en lawaai in Vlaanderen en ze ontdekken de gevolgen van geluid voor de gezondheid. Ten slotte wordt communicatie in de kijker geplaatst.
Er zijn audiogidsen beschikbaar aan de balie.
Decibels in de praktijk
De leerlingen bezoeken de expo met behulp van een vragenlijst.
In combinatie hiermee nemen ze deel aan een buitenactiviteit waar de theoretische achtergronden uit de expo in de praktijk omgezet worden. De leerlingen ervaren, meten en interpreteren alles wat met geluid en stilte te maken heeft. Ze maken gebruik van een geluidsmeter, een cd-speler, een metronoom en elementen uit de omgeving.
Op het programma:
• geluiden meten met een geluidsmeter
• opdrachten ontleden
• waarnemingen en verklaringen formuleren bij de opdrachten
• aandacht voor mogelijke gevolgen van overdadige decibels
Doelgroep: 2de graad secundair
Duur: 2 u. (1 u. expo + 1 u. praktijk buiten)
Periode: het hele jaar
Doelgroep: 2de graad secundair
Duur: 2 u. (1 u. expo + 1 u. praktijk buiten)
Periode: het hele jaar
Meebrengen: laarzen, potlood
Download hier:
Decibels in de praktijk: handleiding (pdf; 908 kB)
Decibels in de praktijk: werkbladen (pdf; 29 kB)
De wereld van DALY
Een expo over Milieu en Gezondheid
In vier themazones ontdekken de leerlingen hoe vervuilende stoffen in voeding en omgeving de gezondheid beïnvloeden. Omgeven door de geur van luchtverfrissers of geprikkeld door een reuzengrote huisstofmijt worden ze geïnformeerd over ‘vossen’ in huis, CO, fijn stof, pesticiden, hormoonverstoorders en stralingsgevaar. Mondiale problemen zoals klimaatsverandering, biodiversiteitsverlies, energieverbruik en watertekort komen aan bod. In de expo maken de leerlingen kennis met milieuvriendelijke alternatieven zodat ze bewuste keuzes kunnen maken voor een duurzame toekomst.
Doelgroep: 1ste, 2de en 3de graad secundair
Duur: 1 u. : bezoek aan de expo
Periode: het hele jaar
Meer feest, minder impact ... EDO
’t Is feest. Aankopen moeten gebeuren: fruit, feestkleding en een nieuwe gsm. De leerlingen beraden zich over roken en loeiharde muziek. Net als in het dagelijks leven worden ze geconfronteerd met dilemma’s en kunnen ze bewustere keuzes maken, rekening houdend met de impact op de aarde en hun gezondheid.
Op het programma:
• welke kleding is mens- en milieuvriendelijk?
• gsm: grondstoffen, productie, straling en milieu-impact
• voeding: voedselkilometers en pesticiden
• waar is er nog frisse lucht?
• gehoorschade na een feest
Doelgroep: 1ste graad secundair
Duur: 2.30 u. (1.15 u. in combinatie met 1.15 u. expo)
Periode: het hele jaar, binnenactiviteit
Twee voor twaalf EDO
Dat voeding en roken de gezondheid in positieve of negatieve zin beïnvloeden, is ondertussen welbekend. Er zijn echter veel meer factoren die een onevenwicht veroorzaken. De manier van verplaatsen, verwarmen, welke materialen zich in het huis bevinden en hoe een ruimte verlucht wordt, zijn factoren die een rol spelen voor de gezondheid en de ruimere leefomgeving.
Deze quiz test en brengt kennis bij, maakt bewust en reikt een aantal alternatieven aan.
Op het programma:
• quiz met meerkeuzevragen, snelheidstesten en praktische proeven
• klussen met Sien en Maria: gevaarlijke producten en vriendelijke alternatieven
• beoordelen van materialen en situaties
• herkennen van minuscule diertjes
Doelgroep: 2de graad secundair
Duur: 2.30 u. (1.15 u. quiz in combinatie met 1.15 u. expo)
Periode: het hele jaar, binnenactiviteit
Download hier:
Twee voor twaalf: handleiding (pdf; 1,6 MB)
Twee voor twaalf: kwis (pdf; 4,7 MB)
De vinger aan de pols EDO
Na het bezoek aan de expo ‘De wereld van DALY’ staat er een gezonde wandeling op het programma. Wie te voet gaat, slaat 2 vliegen in één klap: de zorg voor de eigen gezondheid én voor die van de aarde.
Op het programma:
• natuurlijke verklikkers: bijen, korstmossen en waterdiertjes
• kennismaking met wetenschappelijk onderzoek van bosvitaliteit
• bepaling van lucht- en waterkwaliteit met proefjes
Doelgroep: 2de graad T.S.O. en B.S.O.
Duur: 2 u. (1 u. expo + 1 u. wandeling)
Periode: april tot eind oktober
Meebrengen: laarzen, potlood
top
Een grens voorbij EDO
Welke planeet willen we nalaten aan onze kleinkinderen?
Zee zonder vis, bodem met gif, lucht vol stof … of gaan we voor een duurzame wereld?
Op het programma:
• Associatie-oefening met als thema’s: roken, gsm’s, afval, hormoonverstoorders en duurzame alternatieven. Gevolgen van dagelijkse keuzes op de gezondheid van mens en wereld.
• Een jengaspel om het belang van biodiversiteit, de oorzaken van biodiversiteitsverlies en de onvoorspelbaarheid van complexe systemen aan te tonen.
• Stellingenspel om kritisch te reflecteren over duurzaamheidskwesties.
Doelgroep: 3de graad secundair
Duur: 2u. (1.15 u. expo + 1.15 u. programma)
Periode: het hele jaar, binnenactiviteit
Download hier:
Een grens voorbij: handleiding (pdf; 609 kB)