Inhoud

 inhoud | acties | leermiddelen | schakels | links | info

     Hoe breng je het thema aan?

1.1. Bril 1 : Verkenning van natuurbeelden

1.1.1. Informatieve tekst voor de leerkracht

1.1.2. Hoe pak je het aan?

• Met lagere-schoolkinderen
• Met kleuters en eerste leerjaar

1.1.3. Materiaal voor de leerlingen

• 1.1.3.1. Verhaal kleuters en eerste leerjaar / Tekeningen "Piep"
• 1.1.3.2. Patroon Piep-pop voor de leerkracht
• 1.1.3.3. Piep knutselwerk voor leerlingen
• 1.1.3.4. Natuurafbeeldingen voor de leerlingen
• 1.1.3.5. Vier logo's voor kleuterleider/leidster

1.2. Bril 2 : Verkenning van natuurbeelden 

1.2.1. Informatieve teksten voor de leerkracht

• 1.2.1.1. Klasinrichting
• 1.2.1.2. Natuur op het schoolterrein
• 1.2.1.3. Schoolstraat
• 1.2.1.4. Park
• 1.2.1.5. Bos
• 1.2.1.6. Natuurgebieden
• 1.2.1.7. Verspreide natuur

1.2.2. Hoe pak je het aan?

• 1.2.2.1. Klassen
• 1.2.2.2. School
• 1.2.2.3. Schoolstraat
• 1.2.2.4. Stadspark
• 1.2.2.5. Natuurgebied
• 1.2.2.6. Bos
• 1.2.2.7. Verspreide natuur

1.2.3. Materiaal voor de leerlingen

• 1.2.3.1. Materiaal voor de verkenning van de klas
• 1.2.3.2. Materiaal voor de verkenning van de school
• 1.2.3.2A. Fiches dieren op school
• 1.2.3.2B. Kruistabel voor inventarisatie natuurwaarden op school
• 1.2.3.2C. Logo's voor kleuters
• 1.2.3.3. Materiaal voor verkenning van de schoolstraat
• 1.2.3.4. Materiaal voor verkenning van het park

1.3. Bril 3 : Verkenning van mensen uit de buurt

1.3.1. Informatieve teksten voor de leerkracht

1.3.2. Hoe pak je het aan?

1.3.3. Materiaal voor de leerlingen

• 1.3.3.1. Enquêteformulier voor de ouders
• 1.3.3.2. Enquêteformulier voor de kleuters
• 1.3.3.3. Enquêteformulier voor de leerlingen
• 1.3.3.4. Enquêteformulier voor de buurt

1.4. Ontwikkelingsdoelen en eindtermen bij de inleidende activiteiten

   Een overzicht van  duurzame MOS-acties
          (schoolniveau)

2.1. Waarom een indeling in vier kringen?

2.2. Hoe benaderen we deze kringen?

2.3. Weerstanden en succesfactoren

2.4. De vier kringen

2.4.1. Kring 1 : de klas

• Groentip 1 : inrichting klaslokaal
• Groentip 2 : lessen
• Groentip 3 : planten in de klas
• Dierentip 1 : kiezen voor dieren uit de onmiddellijke omgeving
• Dierentip 2 : huisdieren in de klas brengen
• Dierentip 3 :  zelf dieren in de klas houden
• Dierentip 4 :  een vogel tegen de ruit
• Dierentip 5 :  een voederplaats voor het klasraam
• Mensentip 1 : andere klassen en ouders
• Mensentip 2 : leerkrachtenteam
• Mensentip 3 : jeugdverenigingen

2.4.2. Kring 2 : de school

• Groentip 1 : gevelbeplanting
• Groentip 2 : bomen, struiken, borders op of rond de speelplaats
• Groentip 3 : hoogstammige fruitbomen
• Groentip 4 : ecologische schoolspeelgazon
• Groentip 5 : omvormingsplan voor exoten
• Groentip 6 : lijnvormige aanplantingen
• Groentip 7 : speelgroen op de speelplaats
• Groentip 8 : openluchtklas
• Groentip 9 : waterlopen
• Groentip 10 : groendak
• Groentip 11 : educatief schoolreservaat
• Groentip 12 : ecologische schoolsiertuin
• Groentip 13 : ecologische schoolmoestuin
• Dierentip 1 : vogel- en vleermuizenkasten
• Dierentip 2 : observatiewand
• Dierentip 3 : aantrekken van insecten
• Dierentip 4 : leuke afvalverwerkers
• Dierentip 5 : ecologische grasmaaiers
• Dierentip 6 : eclogische tuinvijver
• Dierentip 7 :  dierenpark
• Mensentip 1 : natuurouders
• Mensentip 2 : schoolbestuur
• Mensentip 3 : directie
• Mensentip 4 : onderhoudspersoneel
• Mensentip 5 : preventieadviseur
• Mensentip 6 : buurt
• Mensentip 7 : leerkrachtenteam
• Mensentip 8 : leerlingen

2.4.3. Kring 3 : de schoolstraat/onmiddellijke omgeving

2.4.3.1. Ontwerp een educatieve leerzoektocht in de schoolomgeving

• Groentip 1 : groen straatmeubilair
• Groentip 2 : bomen in de stad
• Groentip 3 : klimplanten en gevelgroen
• Groentip 4 : voortuintjes
• Groentip 5 : een parkje
• Groentip 6 : spontane natuur in de stad
• Dierentip 1 : insecten en ongewervelde dieren
• Dierentip 2 : katten en honden
• Dierentip 3 :  vogels in de stad
• Mensentip 1 : leerlingvriendelijke aanpak
• Mensentip 2 : ouders betrekken

2.4.3.2. Actie voor een groenere schoolstraat

• Groentips : bomen, hagen, kruidachtige planten
• Dierentips : amfibieën, honden(poep)
• Mensentips : partners, voetgangers, fietsers, automobilisten, politici

2.4.4. Kring 4 : een park, bos, natuurreservaat of verspreide natuur in de buurt

2.4.4.1. Acties voor een natuurreservaat

• Groentips : bomen planten, natuurbeheer, peterschap
• Dierentips : een dier als mascotte, oei een prik
• Mensentips : verantwoorde aanpak, terugkoppelen, bezoekerscentrum

2.4.4.2. Acties voor een park

• Groentips : bomen en planten, rugdekking en openheid
• Dierentips : hondenpoepprobleem
• Mensentips : menselijke invloed, differentiatie, participatie, parkbeheerder

2.4.4.3. Acties voor een speelbos

• Groentips : bomen, struiken
• Dierentips : dood hout, nestkasten
• Mensentips : partners, leerlingen, beleidsmakers

2.4.4.4. Acties voor een landbouwomgebied

• Groentips : aanplanten van heggen, houtkanten en houtwallen
• Dierentips : aanleg en onderhoud van veedrinkpoelen
• Mensentips : samenwerken met landbouwers

2.5. MOS-extra

  Een overzicht van geselecteerde leermiddelen 
         (klasniveau)

3.1. Inleiding

3.2. MOS-matrix

3.3. Leermiddelen

3.3.1. Kant en klare projectmatige middelen

3.4. Leermiddelen met leuke losse info en tips

  Een overzicht van MOS-schakels
         (omgevingsniveau)

4.1. MOS-schakels?

4.2. Schakels in je eigen omgeving

4.3. Schakel met de MOS-POPPELEPEE

4.4. Schakel door

• Schakels in de provincie Antwerpen
• Schakels in het Brussels hoofdstedelijk gewest
• Schakels in de provincie Limburg
• Schakels in de provincie Oost-Vlaanderen
• Schakels in de provincie Vlaams-Brabant
• Schakels in de provincie West-Vlaanderen
• Schakels rond mondiale vorming : MOS en Kleur Bekennen